Поиск

und. s. 1. Kimsaning diqqatini oʻziga jalb etish, chaqirishni bildiradi; ey.

Hay, eshik taqillayapti, qara. Hay bola, qayoqqa ketyapsan?

Mulla Norqoʻzi dargʻazab boʻlib, oʻrnidan turdi va eshik oldiga borib, bor tovushi bilan baqirdi: — Hay xotin, deyman, qandoq behayosan! A. — Qahhor, Mayiz yemagan xotin

2. Eʼtiborni tortish, ogohlantirishni bildiradi; ey.

Hay, bu gapni unga ayta koʻrma. — Hay, elektr simiga tegib ketma

U, uyning zinasiga endi qadam qoʻyganda, poxol gʻarami ostidan chiqqan bir kampir: — Hay, bolam, nemis bor! — deb qichqirdi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

3. Boʻlgan yoki oʻtgan ishdan rozilikni, eʼtirozsizlikni yoki unga eʼtibor bermaslikni, shunday boʻlsa boʻlibdi maʼnosini bildiradi.

Hay, oʻtgan ishga salavot. Hay, boʻlar ish boʻldi, endi bu tomoniga ehtiyot boʻl.

Hay, mayli, ishqilib seni toparman. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Qalʼaga sigʻmay, bu yerga kelibsan, hay, men rozi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

1. Arzimaslik, munosib emaslikni, achinishni bildiradi; attang, afsus, esiz.

Churuk uyingga hayf shunday farishta! Oybek, — Ulugʻ yoʻl

Nima qilasiz surishtirib? Hayf maktab, hayf bularga sarf boʻlgan pul! — P. Tursun, Oʻqituvchi

— Yoʻq, adras hayf, Raʼno, — dedi toʻnni tahiga solib [maxdum], — haligi boʻzni beraver! — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

2. Tan olmaslikni, eʼtirozli munosabatni bildiradi.

hatto koʻchalarda uni toʻxtatib, hayf senga deganlarning koʻpligini jigʻibiyron boʻlib gapirdi. — Oybek, Nur qidirib

Hayf shunaqa ovqatga axir menga ham kalla goʻshtidan qilingan ovqat keltirasanmi?! — Mushtum

Nima deyapsiz oʻzingiz? Kap-katta odam Hayf sizday oqsoqolga! — P. Tursun, Oʻqituvchi

ot Nojoʻya, nomaʼqul xatti-harakatdan tiyilish hissi; uyat, sharm.

Vafosizda hayo yoʻq, Hayosizda vafo yoʻq. — Maqol

Hayo — insonning eng oliyjanob fazilati, uning koʻrki, bezagi. — S. Karomatov, Vobkentlik oshiq

Odamda or-nomus, hayo boʻlishi kerak, Joʻraxon! Axir eringiz bor-a! — M.Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

und. s. 1. 1 Hayvonlarni qoʻzgʻashni, haydashni bildiradi.

Hayt degan tuyaga madad. — Maqol

Hayt, deb Hasan mard Gʻirkoʻkni oʻynatib, suvliqni chaynatib ha, deb ketib borayotir. — Ravshan

2. yoki 2: hayt deb (deya) ayn. hayyo-hay deb

— Shoshma. Avval gapni eshit, — dedi Tojiboy. — Bir erdan yolchimading, bundan ham yolchimaysan, kelgindi, musofir odam. Bir kun hayt deydi-yu, ketadi-qoladi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

ot 1. Biror vazifani bajarishga belgilangan, saylangan kishilar guruhi;tarkib.

Majlis prezidiumi hayʼati. Tahrir hayʼati.

Shu kundan boshlab Gʻafur aka jurnalimiz hayʼatining faxriy aʼzosi boʻlib qoldilar. — M. Joʻra, Noshirnoma

Majlis ochildi. Hayʼat saylandi. — Yo. Shukurov, Qasos

2. esk. ayn. Astronomiya.

Domlam bu masalani [Oy tutilishi masalasini] menga, hayʼat fanida boʻlgani kabi, sharhlab tushuntirdi. — S. Ayniy, Esdaliklar