Поиск

sft. 1. Ichki aʼzolarning oʻzi joylashib turgan boʻshlikdan shu boʻshliq devori orqali tashqariga turtib chiqishi yoki pastga — moyakdonga tushishidan iborat kasallik; churra.

Qorin dabbasi.

2. sft. Shunday kasallikka chalingan, mubtalo boʻlgan (odam yoki jonivor).

Dabba odam. Dabba ot.

3. koʻchma dagʻl. Sudralgan, yurishmay qolgan ish, kasod boʻlgan mol; dangasa va ishyoqmas odam va shu kabilar haqida.

Nima balo, dabbamisan, yotganing yotgan. Dabba mol. Bu hafta bozor dabba.

ot 1. Haddan tashqari tantana, larzaga keltiruvchi, vahimaga soladigan xatti-harakat, shov-shuv.

Ilgarilashgan sari bazmning butun dabdabasi aniqroq sezilib, Yormatni bezovta qila boshladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Podsho dabdaba bilan bozorga boribdi. — Zumrad va Qimmat

2. Manmanlik, gʻurur bilan toʻlib toshgan xatti-harakat; quruq vahima.

Husayn Boyqaro qadamlarini tetik bosib, dabdaba bilan chodirdan chiqdi. — Oybek, Navoiy

Bir tannoz qiz zoʻr dabdaba bilan idoraga kirib keldi. — Mushtum

Dadaboyning baland boʻlib dabdabasi, Oxir chiqdi dabdabasin dabdalasi. — T. Yoʻldosh, Attang

3. Haddan ortiq ulugʻvorlik, hashamat; savlat, mahobat.

Ulugʻbek madrasasining dabdabasi Registonga boshqacha tus berib turibdi.

Qachonlardir dabdaba bilan qurilgan ikki tabaqali naqshinkor darvozadan ichkariga kirishdi. — Yoshlik

uning [Shayboniyxonning] sallasiga qadalgan duru gavharlar, toʻniga tikilgan oltinu marvaridlar dabdaba bilan yaltirab koʻzga tashlanadi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

(-бўлмоқ) Parcha-parcha boʻlmoq; chilparchin boʻlmoq.PARAMPARÇA OLMAK

sft. 1. Vahima tugʻdiradigan, larzaga keltiradigan.

[Navoiy:] Osmondagi dabdabali, ammo foydasiz chaqmoq boʻlishdan koʻra yerda bir tutam olov boʻlib, bir gʻaribning qozonini qaynatmoq afzaldir. Uygʻun va I. — Sulton, Alisher Navoiy

2. Haddan ortiq hashamga berilgan yoki bezalgan; serhasham, mahobatli.

Dabdabali imorat. Dabdabali qiyofa.

Arava bir lahzada oʻzining dabdabali koʻrinishini yoʻqotdi. — K. Yashin, Hamza

Marhumlar xotirasini hurmatlash ularning qabrlariga dabdabali yodgorliklar oʻrnatish, har xil bitiklar yozish bilan oʻlchanmaydi. — Gazetadan

Usmonbek Oʻratepa qozisiga qarashli dabdabali uyda darcha yonida yolgʻiz oʻtirib, Turkistonning harbiy xaritasini koʻzdan kechirmoqda. — Sh. Toshmatov, Erk qushi

3. Quruq, balandparvoz gaplar bilan toʻlib-toshgan; ortiq darajada bezatilgan, boʻrttirilgan.

Dabdabali vaʼdalar. Dabdabali gaplar.

Maqolaga juda dabdabali sarlavha qoʻyilgan edi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Intizomni mustahkamlash uchun kurashda dabdabali soʻzlar emas, balki amaliy ish kerak. — Gazetadan

Filmda dabdabali soʻzlar, balandparvoz iboralar yoʻq, tomoshabinning oʻzi voqealardan xulosa chiqarib oladi. — Gazetadan

Keyin Ubaydullayev usta koʻrmagan rassomlarni yigʻib, bir qancha dabdabali plakatlar tayyorlatdi. — Gazetadan

4. Haddan ortiq tantanali, shov-shuvli.

Dabdabali toʻy.

Daromadga qarab buromad deganlaridek, toʻy ham shunga qarab juda dabdabali oʻtdi. — Mushtum

sft. Meʼyoridan ortiq dabdabali harakat, marosimlarni yaxshi koʻradigan, maʼnosiz, quruq dabdabalarga berilgan shaxs.

Dabdababoz odam,

Toʻlan safsataboz, yolgʻonchi, dabdababoz, kibrli. — Gazetadan

sft. 1. Serhasham, hashamdor; dabdabali.

Nizomulmulk hech qanday jinoyatning oldidan oʻtmagandek, pinagini buzmay, avvalgidek kekkayib, dabdabador yashar edi. — Oybek, Navoiy

2. Savlatli, ulugʻvor, mahobatli.

Dabdabador uyni kolxoz hisobidan remont qildirgani ham aytildi. — Mirmuhsin, Ildizlar va yaproqlar