Қидирув

«БЎТА» бўйича 71 та натижа: Ўзбекчадан

Филтр

Бўлим

Луғатлар Эртаклар Шевалар

Луғат тури

Изоҳли Таржима Терминологик

Тилдан

Ўзбекча Русча Инглизча Туркча

Тилга

Русча Инглизча Қорақалпоқча Немисча Туркча

Луғат мақолалари

19 та

бўта

Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

БЎТА ътуянинг боласиъ. Карвондаги туялардан бирининг б ў т а с и бор эди. Бу от қадимги туркий тилда ъбола туғ-ъ маъносини англатган бот- феълидан (ЭСТЯ, II, 200) -у қўшимчасининг -а шакли билан ясалган; Девонда (И, 142) ва Дсда (115- бет) бу сўз боту шаклида келтирилган; ўзбек тилида а унлиси ä унлисига алмашган: бот- + а = бота > ботä. Асли бот- феъли барча ҳайвонларнинг туғишига нисбатан ишлатилган, шунга кўра ботä оти дастлаб ъҳайвон боласиъни анг— латган, кейинчалик маънода торайиш воқе бўлиб, фақат 'туянинг боласиъни билдира бошлаган

1. Туянинг бир ёшгача бўлган боласи, бўталоқ. Мақол

Сабр қилсанг, туянинг юкини бўта кўтарар

2. кўчма Болаларни, ёшларни бўталоққа қиёс қилиб, эркалатиб айтиладиган сўз

3. Бўта (эркаклар исми)

Тўлиқ мақола →

бўтамоқ

Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

фл. Аралаш-қуралаш ҳолатга келтирмоқ, чалкаштирмоқ, чувалаштириб юбормоқ.

Бу ўй яна кўп ўйларни эргаштириб келиб, фикрини бўтаб юборди. — А. Қаҳҳор, Сароб

Тўлиқ мақола →

бўтана

Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от 1. Лойқа, қум, тупроқ кабилар аралашган (сув ҳақида).

Бир жойга тўпланиб, тутқун бўлиб турган бўтана сув қирғоқни бузиб юборди. — Э. Усмонов, Ёлқин

Сой ва ариқларда сумалакранг бўтана шиддати ошиб боради, пишқиради. — С. Нуров, Нарвой

2. Лойқасимон, кир тусли, хира.

Қиём бўтана бўлмай, тиниқ тусда бўлиши лозим. — К. Маҳмудов, Ўзбек таомлари

Тўлиқ мақола →

бўтакўз

Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

от 1. Мураккабгуллилар оиласига мансуб, бинафша ёки ҳаворанг гулли бир йиллик бегона ўт.

Уйимиз олдида чучмомалар ўсарди. Биз уларни бўтакўз деб терар эдик. — Ш. Холмирзаев, Бодом қишда гуллади

Олтиндай товланиб ётган ариқлар ичида тўқ сафсар рангли бўтакўзлар очилиб ётар, улар тунги юлдузлар сингари кўз қисиб товланарди. — Ш. Тошматов, Эрк қуши

2. кўчма Туя боласининг кўзига ўхшаш чиройли кўз; шаҳло кўз ва шундай кўзли киши.

[Фарғонанинг] Қизлари сизга ўхшаган бодомқовоқ, бўтакўз бўлади. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

Ўлан айтиб ўтирган бўтакўзим, Бари қиздан яхшисан ёлғиз ўзинг. — Оқ олма, қизил олма

Яхши экан сизнинг олган қизингиз, Қурли бўлсин, жезна, бўтакўзингиз! — Гулнорпари

3. Бўтакўз (хотин-қизлар исми).

Тўлиқ мақола →

бўталоқ

Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

от 1. Туянинг боласи, бўта.

Ҳа, эсимда, бўталоқ бирам кўҳлик, кўзлари катта-катта, мулойим, ёқимли, зийрак эди. — Ойбек, Болалик

Шайбонийхон бўталоқ жунидан тўқилган майин жойнамоз четига қайтиб ўтирди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

2. кўчма айн. Бўта 2.

Сира ҳам ташвиш тортма, бўталоғим. Тез-тез келиб, ҳолингдан хабар олиб тураман. — Ҳ. Ғулом, Машъал

Биласанми, бўталоғим, табиий фанлар даврнинг зарурий эҳтиёжларидан вужудга келади. — С. Кароматов, Олтин қум

Тўлиқ мақола →

ботамиз

Инглизча-ўзбекча, ўзбекча-инглизча луғат

Қаранг: тамизли

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 19 →

Таърифлар ичида

19 та

момақаймоқ

Изоҳли луғат

момақай Сариқ тўпгулли, шамолда учиб кетадиган тўзғоқ уруғли ўт; қоқиўт. Эрта баҳор Ёрқиной кўк териб юрарди. У ён-бу ёнга эланиб, отқулоқ, исмалоқ, момақайм

ёр-биродар

Изоҳли луғат

ёр-биродар Дўстлар, ошна-оғайнилар, ўртоқлар. Бўта шу топда қишлоқни, ёр-биродарларини эслади С. Аҳмад, Ҳукм Кўнгил сўраш учун келаётган ёр-биродарлар сийр

чойнак

Изоҳли луғат

чойнак Чой дамлаб ичиладиган, жўмракли ва дастали идиш, уй-рўзғор асбоби. Чинни чойнак. Мис чойнак. Бир чойнак чой. Нусратбек устига сочиқ ёпилган чойнакда

бошқатдан

Изоҳли луғат

бошқатдан рвш. Қайта бошдан, қайтадан, янгидан. Бошқатдан кўриб чиқмоқ. Бузиб, бошқатдан қурмоқ Бўта қовоғини солиб, унга тикилиб турди-да, дўпписини олиб, бос

зардали

Изоҳли луғат

зардали Жаҳлли, жаҳли тез, серзарда. Бўта шу топда Содиқ тарангнинг зардали юзини кўз олдига келтирган эди. С. Аҳмад, Ҳукм Жаҳл ёки ғазабни ифодалайдиган, жаҳл арал

қаёқда

Изоҳли луғат

қаёқда айн. Қаерда 1. У қаёқда? Ўрда қаёқда? Инкорни, акс ҳолат мавжудлигини билдиради. — Энди тамом бўшатдиларми сени? — Бўшатиш қаёқда! Қочдик. Ойбек, Танла

Ҳаммасини кўриш · 19 →

Эртаклар

7 та

Айиқполвон

Халқ оғзаки ижоди

Уч опа-сингил оталарининг золимлигидан қочиб, ҳар бири ўз ёʻлига равона бўлади. Кенжа қиз Иқбол айиқ билан турмуш қуриб, Айиқполвон исмли ўғил кўради.

Бўз бола

Халқ оғзаки ижоди

Бу эртак ўгай онанинг зулмидан қочиб, ўз бахтини топишга интилган Бўз бола ва унинг садоқатли дўстлари ҳақида ҳикоя қилади. Эртакда муҳаббат, садоқат ва

Олтмиш оғиз ёлғон гап

Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда бир подшоҳ қизини олтмиш оғиз ёлғон гапира оладиган одамга беришини э'лон қилади. Кал исмли йигит бу шартни бажариб, подшоҳнинг иккинчи с

Пуфаквой

Халқ оғзаки ижоди

Фарзандсизликдан қийналган чол-кампирнинг Пуфаквой исмли ўғли туғилади. Очкўз Пуфаквой атрофидаги барча нарсаларни, ҳатто одамларни ҳам ютиб юборади.

Қорасоч пари

Халқ оғзаки ижоди

Етим қиз Қорасоч пари ўзининг ақл-заковати ва сеҳрли қобилиятлари билан мамлакатни бошқаради. Унинг донолиги ва адолати туфайли мамлакат обод бўлади, аммо

Савдогарнинг тахмини

Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда савдогарнинг хотини ва эшоннинг иккиюзламачилиги орқали инсон табиатидаги мураккабликлар очиб берилади. Савдогар ўзининг синчковлиги ва тажриба

Ҳаммасини кўриш · 7 →