Қидирув

н мус. si (note)

от 1. Турли аъзолар, асосан, ўпкада ўзига хос яллиғланиш билан кечадиган сурункали юқумли касал-лик; туберкулёз.

Ўпка сили. Суяк сили. Сил шифохонаси.

Тамаки тутуни таркибидаги заҳарли моддалар турли хил ўпка хасталиклари — бронхит, сил, рак касалликларига олиб келиши мумкин. — Газетадан

Сут ўпка яраси ва силга қарши ишлатиладиган халқ дори-дармонидир. — К. Маҳмудов, Ўзбек тансиқ таомлари

2. Шу касал билан оғриган бемор.

Силларни даволамоқ. Силларни изоляция қилмоқ.

от 1. Ип, чилвир, чивиқ кўринишдаги узун металл буюм.

Пўлат сим. Мис сим. Ёʻғон сим. Ингичка сим. Сим тўр. Сим ғов.

[Ҳожар:] Нима? Оғзингизни ёпинг! Молхонага сим билан тортиб қўяман, остонадан ўлиги чиқади. — Ҳамза, Паранжи сирлари

Ёʻл чеккасидаги янтоқлар худди занг босган симдай қовжираб ётар эди. — Н. Фозилов, Дийдор

2. Электр ёки телефон линиясига тортиладиган ўтказгич.

Электр сими. Телефон сими. Сим тортмоқ.

Вагонлар ўнтача келади. Уларнинг тепасидан бир-бирига электр сими тортилган. — Ҳ. Назир, Ёнар дарё

3. Мусиқа асбобларининг металл ипи; металл тор.

Танбур сими,

Агар алдамаса шу совуқ симлар, Гар шул эшитганим бўлмаса рўё, Сен она эмассан, дорсан, табиат, Сен бешик эмассан, жаллодсан, дунё! — А. Орипов

4. Симдан ясалган, тўқилган.

Виктор шундай деди-ю, эски сим каравот тагидан сандиқдек зил-замбил чамадонини тортиб олди. — С. Кароматов, Олтин қум

Этакдаги сим тўр ортида товуқлар қақағлайди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

1. Ўзгалардан махфий тутилган ёки ўзгаларга номаълум бўлган бирор иш, ран, нарса ва б

Ҳарбий сир. Юракдаги сир. Сир сақламоқ. Сир тутмоқ. Сирни ошкора қилмоқ. Душманнинг кулгани — сирингни билгани — Мақол

Ўз дўстим деб сир айтма, дўстингнинг ҳам дўсти бор — Мақол

Отабек нима деб айтишга сўз тополмай қолди. Чунки юрак сирини ифода қиларлик жумла топиш мумкин эмас эди. А — Қодирий, Ўтган кунлар

Аҳмад юрагида яшириб юрган сир туну кун, бир дақиқа ҳам унга тинчлик бермасди — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

2. Ҳали очилмаган, аникданмаган, илм-фан ҳали ўрганиб етмаган, инсон учун ҳали номаълум нарса

Коинот сирлари

Ойга учирилган иккинчи ракета космос сирларини билишга дойр қимматли маълумотлар берди — "Фан ва турмуш"

Олимларнинг ушбу ҳолдан Чимирилди қошлари. Бу қанақа сир бўлди, деб Томом қотди бошлари — А. Орипов, Йиллар армони

Одамзод доимо дунё сирларини билишга ҳаракат қилиб келган — "Фан ва турмуш"

3. Бирор соҳа ёки фаолият турининг ўзигагина хос бўлган хусусият; малака

-Бўтам, сиз кошинпазлик ҳунаридаги ҳамма сирларни диққат билан ўрганганмидингиз?[деб сўради Меъмор] — Мирмуҳсин, Меъмор

Бадиий ижод сирларига, ижод психологиясига қизиқиш оммавий маънавий эҳтиёжга айланиб қолган экан, уни ўрганиш фойдали — У. Норматов, Талант тарбияси

от Кабоб пишириш учун металлдан, баъзан ёғочдан тайёрланадиган учи найза чўп.

Бир сих кабоб. Гўштни сихга тортмоқ.

Дастурхонда кабоб сихлари, ичиб тугалланмаган коняк, вино шишалари турибди; каравотда кимдир хуррак тортмоқда. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

Ўртага кабоб келди. Аъзамжон ака ўз қўли билан икки-икки сихдан расамади билан меҳмонларнинг ликопчасига қўйди. — С. Аҳмад, Сайланма

1. 1. Ўзидан катта кишининг ёки ҳурмат билдириладиган шахснинг номи ўрнида қўлланувчи сўз (тингловчига нисбатан)

Бу сизнинг китобингизми?

[Оксол]:Қимирламанг, отахон! Сиз келганда, биз турсак ярашади, биз келганда, сиз турсангиз, хунук кўринади — А. Қаҳҳор, Асарлар

[Меъмор:] Майманадаги Ҳорун бўзчи — сиз бўласизми? — Мирмуҳсин, Меъмор

Акрам ака! — қизнинг овозида гина аралаш илтижо бор эди. — Сиз мени тушунишни ҳам хоҳламаяпсиз! — Газетадан

2. 2. Кўпчиликка қилинган мурожаатда қўлланади

Мана, Назира хола ҳам, Шаҳодат хола ҳам келишди. Яхши бўлди. Ўзим ҳам сизларни йиғиб, икки оғиз гаплашмоқчи эдим — А. Қаҳҳор, Хотинлар

Сизлар ким бўласиз? — деди Чўли бобо. Мана бу йигит бек ҳазратларининг инилари, — деди Меъмор — Мирмуҳсин, Меъмор