Поиск

kontinentlarning yuqori seysmiklik, vulkanizm, yirik yoriqlar, tashlama-uzilmalar bilan tavsiflanadigan faol rift zonalari. K.r.ning zamonaviy asosiy mintaqasi meridional yoʻnalishda Sharqiy Afrika boʻylab 3000 km ga choʻziladi va Buyuk Afrika yoriqlari mintaqasi deb ataladi. Ushbu hosil qiluvchi zonalar baʼzi yerlarda tarmoqlanib, baʼzi yerlarda birikib ketadi. Bu mintaqa riftlarida Tanganika, Nyasa (Malavidi) va boshqa koʻllar hosil boʻlgan. K.r.ga taalluqli vulkanlardan eng mashhurlari — Kilimandjaro va Niragongodir. Baykal rift sistemasi ham yaxshi oʻrganilgan. Rift sistemasining markazida zinasimon sistemalarni hosil qiluvchi tashlama-uzilmalar bilan chegaralangan, kengligi 40—50 km li vodiylar mavjud. Bunday vodiylar yer poʻstining gumbazsimon koʻtarimalari boʻylab choʻziladi (mas., Keniy rifti), baʼzan usiz ham hosil boʻladi. Rift chekkalarida tektonik bloklar 3000—3500 m ga koʻtarilishi mumkin. Mas., Tanganika zonasidagi Ruvenzori togʻ massivi 5000 m ga koʻtarilgan. Koʻpincha riftlar boʻylama va koʻndalang gorstlar bilan murakkablashadi. K.r. vulkanizm jarayoni bilan birga kechadi, lekin ayrim joylarda uning yer yuzasiga chiqishi kuzatilmaydi. Mas., Baykal koʻli riftida vulkanizm aniqlanmagan. Bu sistemaga mansub boʻlgan Tunkin va Chars riftlarida esa bazaltlarni yoriqlardan sizib chiqishi kuzatilgan. Magmatik jinslar tarkibi turli-tuman boʻlib, koʻpincha ishqorli olivinli-bazaltlar, traxitlar va fonolitlar uchraydi. Kontinental riftlar ostida yer poʻsti qalinligi kamayadi, shu sababli Moxorovichich yuzasi yuqoriga koʻtariladi. Baykal rifti ostida poʻst qalinligi 30—35 km gacha, Reyn rifti ostida — 22—25 km gacha, Kenniy rifti ostida — 20 km gacha, Afar vodiysi ostida — 13 km gacha kamayadi, uning oʻq qismi ostida esa okean poʻsti namoyonlanadi. Rift ostidagi mantiya doʻngligi jinslari zichligi past (boʻylama toʻlqinlar tezligi 7,2—7,8 km/soat) boʻlib, ularning elastiklik xususiyat-, Kontinental riftogenez