Қидирув

тема, мавзу. Санъат асарларининг, жумладан, бадиий адабиётнинг аҳамияти қандай масалаларни ўртага қўйганлиги ва қандай ҳал этганлиги билан ўлчанади. Кўпинча, бадиий асар темаси тушунчаси тасвирланаётган воқеа ёки предмет тушунчаси билан чалкаштириб юборилади. Бадиий асарнинг темаси ёзувчи танлаган ва тасвирлаган ҳаётий воқеалар, асарда қўйган ва ёритган асосий масалалар йиғиндисидан, адабий асарга асос бўлган бош фикр ва мақсаддан иборатдир. Бошқача айтганда, тема нима ҳақида ёзишни аниқлашдан, нима ҳақида фикр юритишдан иборатдир. Шунинг учун бадиий асарда тема ғоя билан узвий боғлиқ бўлади. Тема ва ғоя муносабати асарнинг ғоявий-тематик бирлигини таъминлайди, ғоявий-тематик негизни вужудга келтиради. Тема тушунчаси асарнинг бутун моҳиятидан келиб чиқади. Бадиий асар темасини одатда воқелик белгилайди. Теманинг ёритилиши кўп жиҳатдан ёзувчининг маҳоратига боғлиқ. Шунинг учун бир теманинг ўзи турли ёзувчилар ижодида турлича акс этади. Даврнинг муҳим темалари ҳақида ёзиш, тема танлай билиш ижодкорнинг талантига боғлиқ.

тематика. Кенг маънода маълум бир давр ёзувчилари ижодидаги ёки бир ёзувчининг турли асарларидаги темалар мажмуи. Масалан, Улуғ Ватан уруши даврида совет адабиётининг тематикаси ёки Достоевский асарларининг тематикаси каби. Тор маънода асардаги асосий темага тобе бўлган бошқа кичик темалар мажмуи. Масалан, «Қутлуғ қон» романининг асосий темаси ўзбек меҳнаткашларининг инқилоб арафасидаги турмушини, эксплуатацияга қарши норозиликларини кўрсатиб беришдан иборат. Асардаги севги темаси эса ёрдамчи темадир. Бадиий асарлар тематикаси воқеликдан ва ёзувчининг ғоявий позициясидан келиб чиқади. Масалан, Тургеневни дворянлар ва демократик зиёлилар тақдири кўпроқ қизиқтирган бўлса, Некрасов рус мужиклари ҳаётига мурожаат қилган. Шу сабабдан Тургенев асарларининг тематикаси Некрасов асарларининг тематикасидан фарқ қилади.

песанинг темаси

баҳс мавзуси

дарс темаси

романнинг темаси