Поиск

togʻ jinsi zarrachalarining yupqa parda koʻrinishida oʻrab olgan suv (uning ichki qismi mustahkam bogʻlangan, tashqi qismi boʻsh bogʻlangan suvlarni hosil qiladi). Parda qalinligi suv molekulasi diametridan bir necha yuz marotaba katta boʻladi, minerallar yuzasida molekulyar tortish kuchi taʼsirida yopishib turadi. Mustahkam bogʻlangan yoki adsorbsion suv togʻ jinsi yoki tuproq zarrachalariga havodagi suv bugʻlarini yutilishidan hosil boʻladi. Ular jins zarrachalariga katta kuch bilan (1000 Mpa gacha) yopishadi; xossalariga koʻra oddiy suvlardan farqlanib, qattiq jinslarga yaqin turadi, zichligi oʻrta hisobda 2 g/sm³ ga teng, yuqori qovushqoqlikka ega, —78°S temperaturada muzlaydi; zarralar burchagi va qabariq joylarida qalin pardali, egilgan joylarida yupqa pardali suvlar hosil boʻladi. Jins zarralari qizdirilganda B.s. oson ajralib chiqadi., Bogʻlangan suv

fizik bogʻlangan suvlarning ichki qati — zichligi birdan katta; jins zarralari yuzasini qalinligi bir necha molekulaga teng boʻlgan parda koʻrinishida oʻrab turadigan suv. Bunday suv katta (1000 MPa gacha) bosim bilan zarrachalarga yopishadi, shu sababli xossalariga koʻra qattiq jismga oʻxshab ketadi. M.b.s. minus 78°S gacha temperaturada muzlamaydi., Mustahkam bogʻlangan suv

жинсларнинг минерал заррачалари юзасини юпқа парда билан ўраб турган сув. Парда қалинлиги сув молекуласи диаметридан бир неча юз маротаба катта бўлиши ва минераллар юзасида молекуляр-тортишиш кучлари таъсирида ушланиб туриши мумкин. Ф.б.с.лар сув ўтказувчан ҳамда сув ўтказмайдиган (гил, зич оҳактош ва ш.к.) жинсларда ҳам иштирок этади. Бундай сувлар катта босимли молекуляр кучлар таъсирида бўлса-да, гидростатик босим ҳосил қилмайди ва бир қатор хусусиятлари билан томчи-суюқ сувлардан кескин фарқ қилади. Fizik bogʻliq suv

minerallarning kristall panjarasidagi suvlar. V.I.Vernadskiy (1937) K.b.s.larning quyidagi turlarini ajratdi: konstitutsion, kristallizatsion va seolit suvlar. Minerallar tarkibidagi seolit suvlar miqdori beqaror boʻlib, undan yengil ajraladi, uni adsorbirlangan suvlardan ajratish qiyin. Mas., opal minerali ($SiO_2 \cdot nH_2O$) tarkibida seolit suv uchraydi. Kristallizatsion suv ayrim minerallarning kristall panjarasi tarkibiga kiradi va uning miqdori doimiy boʻladi. Mas., gips $CaSO_4 \cdot 2H_2O$ yoki mirabilit $Na_2SO_4 \cdot 10H_2O$ minerallari. Suv mineraldan chiqarib yuborilganda ham u toʻliq parchalanmaydi. Konstitutsion suv mineral toʻliq yemirilganda undan ajralib chiqishi mumkin, shu sababli uni yer osti suvlari xiliga qoʻshish tavsiya etilmaydi., Kimyoviy bogʻliq suv

fizik bogʻlangan suvning tashqi qati ustidan yupqa pardadek qoplab turgan suv. A.F.Lebedev fikricha, B.b.s. togʻ jinslarida suv bugʻlarining kondensatsiyalanishidan hosil boʻladi yoki ulardan tomchi suyuq suvlarni chiqarib olgandan keyin qoladigan suv. Jins zarrachalari yuzasiga adsorbsion suvlarga nisbatan kamroq kuch bilan yopishib turadi, ushbu zarrachalar atrofidagi gigroskopik suvlar pardasi ustidan ikkinchi yupqa pardani hosil qiladi. B.b.s. harakati qalinroq pardalardan yupqaroq pardalar tomoniga yoʻnalgan boʻladi. Ogʻirlik kuchi B.b.s. harakatiga taʼsir etmaydi. Harorat nol gradusdan past boʻlganda muzlaydi, harorat koʻtarilishi bilan uning harakati tezlashadi. B.b.s. togʻ jinsi 105—110°S haroratda quritilganda va bosim taʼsirida undan ajralib chiqadi. Q. Svyazannaya voda. Keyingi yillarda olib borilgan kuzatishlar B.b.s.lar togʻ jinslarining ogʻirlik kuchi taʼsirida siqilishidan ham ajralib chiqishi mumkinligini koʻrsatdi., Boʻsh bogʻlangan suv