Қидирув

от 1. Қаттиқ чайқалиб турган сув бетидаги пўртана; долға.

Дарё тўлқини. Қайиқ тўлқинда қалқиб бормоқда. Денгиз тўлқинга келди.

Денгиз, мунча ҳовлиқасан, Қайиқларни ирғитасан, Тоғдай-тоғдай тўлқинларни Соҳилларга сен отасан. — Ғайратий

Бирдан сув чайқалиб, тўлқин турди. Тўлқин кўтарила-кўтарила, биз томонга етиб келди. — Ҳ. Назир, Ёнар дарё

Кўприк тагидан шитоб билан ўтаётган Анҳор тўлқинлари гўё пастдан қайнаб чиқар ва юмалаб-юмалаб оқарди. — П. Қодиров, Уч илдиз

2. кўчма Шакли, ҳаракати ва бошқалар белгиси билан шу ҳодисани билдирувчи нарсаларга нисбатан қўлланади.

Шамол тўлқини. Қум тўлқини.

Ҳаво тўлқини зарбидан дарахтлар эгилар, шохлари синиб тушарди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

Хонга арзга борамиз, Жабр-зулмдан дод деган халқ тўлқини Хивага томон оқиб келаверган. — Ж. Шарипов, Хоразм

Унинг руҳи ашуланинг гоҳ жўшқин, гоҳ ипакдек, нурдек майин тўлқинида оқиб борарди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

Тўлқин-тўлқин учиб келар куй, Юрагимни қучиб келар куй. — Г. Жўраева

3. кўчма Ҳис-туйғу, ички кечинма ва шу кабиларнинг жўшқин ҳаракати, тўлғаниши, ғалаёни; туғён.

Ғазаб тўлқинлари.

Янгиер қандайдир катта бир қувонч тўлқинида сузар эди. — Ш. Ғуломов, Ёрқин уфқлар

Мамлакатда хон-беклар зулми авжига минди. Буларни ўз кўзи билан кўрган Аваз нафратланиб, юрак тўлқинини қоғозга битди. — Ж. Шарипов, Хоразм

Элмурод, ичидан тўл-қин урган ғазабини яшира олмай сўради. — П. Турсун, Ўқитувчи

4. физ. Физик муҳитдаги тебранма ҳаракат.

Товуш тўлқинлари. Электромагнит тўлқинлар. Қисқа тўлқинлар.

5. Тўлқин (эркаклар исми).

сфт. 1. Тўлқинланиб турган, тўлқинга келган, тўлқини бор (тўлқин — тўғри ва кўчма маънода).

Тўлқинли дарё. Тўлқинли шамол.

Қора денгиз Тўлқинли денгиз — Э. Воҳидов, Муҳаббатнома

Тарихнинг тўлқинли, ўтли изидан Қип-қизил қон тусли чечаклар тердим. — Уйғун

[Нотиқлар] Бир-биридан жўшқин, бир-биридан тўлқинли сўзлардирлар. — Ойбек, Улуғ ёʻл

2. физ. Белгили узунликка эга бўлган (физик тўлқинлар ҳақида).

Қисқа тўлқинли нурлар.

Темир: — Қисқа тўлқинли радиопередатчик орқали қизлар билан танишамиз, — деб Тўлаганларнинг вагонига келаверди. — А. Мухтор, Чинор

2 $\пи$ бирликка тенг узунлик масофаси бўйлаб жойлашадиган тўлқин узунликларининг сони.русчаволновое число, Число длин волн, укладывающихся вдоль расстояния в 2 $\pi$ единиц длиныинглизчаwave parameter

сфт. Тўлқинга ўхшаш, тўлқин тахлитида.

Тўлқинсимон булут. Тўлқинсимон сирт. Тўлқинсимон ҳаракат.

Зинадан пастга тушмай, госпиталнинг юқори қават деразаларига қаради. Деразалар ойнаси оқ бўёқ билан тўлқинсимон бўялган. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

фл. 1. Тўлқинли ҳаракатга келмоқ.

Сув тўлқинланди.

Пастда жуда катта лойқа кўл тўлқинланиб ётар эди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

Шамолда қум даласи денгиздай жимир-жимир қилади, тўлқинланади. — Ҳ. Назир, Ёнар дарё

Тўлқинланар орқада Сочлар майин бир ипак. — Ғайратий

2. кўчма Тўлқинга ўхшаш ҳаракатланмоқ, тўлқинни эслатувчи ҳаракат қилмоқ.

Милтиқлар ўқталганда, халқ ҳам бир қўзғалиб, тўлқинланиб олди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Шу вақтгача тинч ётган халқ денгизи тўлқинланиб, босқинчиларни ютиб, ёʻқ қилиб юбориш даражасига келди. — М. Осим, Аждодларимиз қиссаси

Мажлис ўтаётганда, зал гўё тўлқинланаётгандай эди. — Муштум

3. кўчма Қайнаб тошмоқ, жўш урмоқ, ғалаён қилмоқ, тўлғанмоқ, туғён урмоқ (ҳис-туйғу, ички кечинма ва шу кабилар ҳақида).

Кутилмаганда қалбимда ғурур ҳисси тўлқинланиб кетди. — А. Мухтор, Давр менинг тақдиримда

Элмурод ичида тўлқинланган ҳаяжонни босиб гапирди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Зокир булбул қайнаб-тошиб, тўлқинланиб куйлайверди. — Ш. Бўтаев, Қўрғонланган ой

фл. Тўлқинламоқ феълининг орттирма нисбати.