от 1. Ғаллани, донни янчиб ун қилиш учун мосланган, махсус қисмлардан иборат, сув, шамол, электр энергияси ва шу кабилар кучи билан ишлайдиган қурилма.
Сув тегирмон. Шамол тегирмон. Тегирмон тоши. Тегирмонга дон олиб бормоқ.
Сой бўйида беҳисоб дарахтлар орасига кўмилган тегирмон гувуллар эди. — А. Қаҳҳор, Асрор бобо
Ирмоқлар анҳорларга қўшилиб, тегирмон, обжувозларни ҳаракатга келтиради. — Ж. Абдуллахонов, Орият
2. Шундай қурилма жойлашган бино, жой.
Менга қара, чопиб тегирмонга бориб кел! Озгина буғдойга ун алишиб келасан. — С. Сиёев, Ёруғлик
Тегирмон Шўхсойнинг бўйида жойлашган эди. — А. Қаҳҳор, Асрор бобо
- Бир тегирмон сув Бир тегирмонни юргизишга етарли сув. Илгари канал тўғриси-да гап бўлганда, Сидиқжон уни бирон тегирмон сув элтадиган ариқ деб ўйлаган эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Бошида тегирмон тоши юргизмоқ Жуда қаттиқ қийнамоқ, азоб бермоқ, жабр-зулм ўтказмоқ. этларимни ништар билан тилсинлар бошимда тегирмон тоши юргизсинлар! Мен сиздан ажралмайман! — Ҳамза, Бой ила хизматчи
- Тегирмон боши Тегирмон жойлашган жой. Ҳайдар ота шу ўй билан тегирмон бошига етганини ҳам билмай қолди. — А. Қаҳҳор, Асрор бобо
- Тегирмон навбати билан Ҳар қандай ишнинг ўз муддати, бунда ҳар кимнинг навбат билан келадиган тартиб ўрни бор (бўлади), деган маъноли ибора. Нега шошасиз, тегирмон ҳам навбати билан.
- Тегирмон тоши Тегирмонда донни эзиб майдалаш, ун қилиш учун ишлатиладиган, махсус тайёрланган тош. бир ўғил билан ерга михланиб ўтиравериш, тегирмон тошидек, уни кун сайин эзиб юборарди. — Д. Нурий, Осмон устуни
- Тегирмон қилмоқ (ёки тортмоқ) Донни тегирмонда ун қилмоқ. Отамнинг дўсти Маҳкамбой ака тегирмон қилдириб қўйган чакса зоғора унни орқалаб, орқамга қайтдим. — С. Абдулла, Ёшлик йилларим
- Тегирмонга тушса, бутун чиқади Ҳар қандай ноқулай, ёмон ҳолатдан қутулишнинг ёʻлини топадиган, уддабурон маъноли ибора. Тинчлан, қизим у келади. Келадиган вақт бўпқолди. Отамурод — тегирмонга тушса, бутун чиқадиган йигит. — М. Мансуров, Ёмби
- Тегирмонига сув қуймоқ Кимсанинг бирор иш-фаолиятига (одатда, салбий деб қаралувчи ишига) кўмаклашмоқ, унга куч бермоқ. Наҳотки дўст билан душманни ажратолмайсиз. Наҳотки муттаҳамларнинг тегирмонига сув қуйганингизни сезмасангиз! — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли