Қидирув

от 1. айн. Ўлчагич.

Ақлнинг ўлчови — идрок. — Мақол

Хонанинг бурчагида Меъморнинг асбоблари: ўлчовлар андоза, курак, теша, табар, чўқморлар ҳам тўплаб қўйилган. — Мирмуҳсин, Меъмор

2. айн. Ўлчам.

Сочларини чамбар қилиб олган навбатчи қиз, бир ўлчовда кесилиб, патнисда терилган қора нонларни Элмуродга тутади. — П. Турсун, Ўқитувчи

фл. 1. Ўлчов асбоби воситасида нарсанинг узунлиги, ўлчамини белгиламоқ.

Ёғочнинг узунлигини ўлчамоқ. Майдон сатҳини ўлчамоқ.

Оқаётган сув миқдорини ўлчамоқ. Етти ўлчаб, бир кес. — Мақол

Қани, яхши қиз, ўрнингиздан туринг, бўйингизни ўлчаймиз. — И. Раҳим, Ихлос

Сотувчилардан бири сут ўлчамоқда — Муштум

2. Фикр-мулоҳаза билан чамасини, ҳисобини қилмоқ, белгилашга ҳаракат қилмоқ.

— Кечаси бир маҳалгача гаплашиб, ҳамма бўладиган гапни ўлчаб, чамалаб кўрдик, — деди чол. — П. Турсун, Ўқитувчи.

[Ҳасанали] Бу икки турли масаланинг ўнг-терсини айлантириб муҳокама қилди ва ўлчади. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

от 1. Раънодошлар оиласига мансуб данакли мева дарахти.

Бир туп олча.

Атроф ҳали ёруғ бўлса ҳам, пастлик булутли кунни эслатар, гулини тўккан олчаларнинг тиниқ барглари қорамтир бўлиб кўринар эди. — С. Зуннунова, Олов

2. Шу дарахтнинг юмалоқ нордон меваси.

Олча мураббоси.

Ёзнинг энг жазирамасида олчанинг сувини шарбат қилиб ичилса, ташналикни қондиради. — К. Маҳмудов, Ўзбек тансиқ таомлари

сфт. 1. Муайян ўлчовдаги, белгили ўлчовга эга (бўлган). Озиқ-овқат ўлчовли.

Гоҳи озроқ, гоҳ зиёда — Ўлчовли фурсат берилар, Ким суворий, ким пиёда — Умри омонат берилар. — Б. Бойқобилов.

2. Муайян бир ўлчовда, бир хилда, бир текисда содир бўладиган; бир хил.

Кўкрагига автоматлар осган, ўлчовли одимлар отиб, қора булутдек масофани қамраган, қалин фашист тўлқини келмоқда. — Ойбек, Қуёш қораймас

сфт. 1. Ўлчами аниқ бўлмаган, ўлчанмаган.

Ўлчовсиз ҳосил. Ўлчовсиз мато. Ўлчовсиз ер.

2. Ўлчаб бўлмайдиган даражада; кўп, беўлчов.

Бир онда у [Ёʻлчи] ўз кучининг ўлчовсиз даражада ўсганини сезди. — Ойбек, Танланган асарлар

Единица измерения