олм. 1. (жўналиш келишигида бунга, ўрин-пайт келишигида бунда, чиқиш келишигида бундан)
2. Сўзловчига яқин, унинг кўз ўнгидаги, олдидаги, ёнидаги ёки қўлидаги нарсани, кимсани билдириб келади ёки ўшанга ишора қилади.
Бу киши — бизнинг ўқитувчимиз.
Мен учун энди бу жаҳонда ёлғиз сиз борсиз, холос! — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушса
Бу ният унинг хотини Собирахонга жуда маъқул бўлди. — А. Қаҳҳор, Асарлар
— Сен ўғлимсан, — Ёʻлчига меҳр билан тикилди чол, — бу ожиза — қизим. — Ойбек, Танланган асарлар
3. Қарама-қарши икки нарсадан бирини ёки бирор томонни кўрсатиш учун хизмат қилади.
Кўчанинг бу бетидаги уй. Дарёнинг у бетидан бу бетига сузиб ўтмоқ.
Душман ўқ еган тўнғиздай, ўзини у ёқдан бу ёққа урар эди. — А. Қаҳҳор, Асарлар
У ёқни қарадик, бу ёқни қарадик — ёʻқ. — Ойбек, Танланган асарлар
4. Чоғиштириладиган икки нарса, кимса, воқеа, ҳодиса ва шу кабилардан бирини кўрсатиш учун хизмат қилади.
У бошқа, бу бошқа. Ундан бу яхши.
Бировга у деди, бировга бу деди Хуллас, ёʻнма шеърини бостиришга муяссар бўлди. — Муштум
5. Сўз бораётган пайтга ёки унга яқин фурсатга ишора қилади.
Бу кунларда Бўтабой бутун рўзғор ўзига қолган ёш йигитчадай бўлиб қолди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Бу кеча Шоқосим жуда хурсанд эди. — Ойбек, Танланган асарлар
Бу йил ёғин-сочин кўп бўлиб, ер-кўк чамандай яшнаб кетди. — С. Сиёев, Ёруғлик
- Бу ўртада 1. Яқин атрофда. Бу ўртада магазин ёʻқми?;Энди сотишга ҳеч нарсам қолмаган эди. Бу ўртада дадам қазо қилди. — Ойбек, Танланган асарлар
- Бунинг устига Устига устак, бори етмагандек. — Раҳматли эрим мардикор эди, — деди кампир, — ёзда топгани қишга етмас эди. Бунинг устига дардга чалиниб, эртароқ ишдан чиқиб қолди. Уни боқдим. — Ойбек, Танланган асарлар
- Сиздан угина, биздан бугина Муомалага яраша муомала қилиш ёки бирор нарса эвазига бошқа нарса бериш керак бўлганда қўлланадиган ибора.
- У ёқдан кириб, бу ёқдан чиқмоқ Ишни наридан-бери, чалакам-чатти бажармоқ, чала-чулпа қилиб кетмоқ.
- Ундан-бундан 1. Ҳар кимдан; ҳар нарсадан. Ундан-бундан сўраб билмоқ;Ундан-бундан гаплашиб ўтирмоқ.
- Уни қўй, буни қўй Бошқасини қўя тур. Уни қўй, буни қўй, қачон ёʻлга чиқамиз?
- У эмас, бу эмас У эмас, бу эмас, айб ўзингда.