Qidiruv

s. t. Axir, oxiri, pirovardida.

Axiyri oktyabr oyi ham tugadi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

[Fotima Qosimjonga:] Xoʻp, mayli, boʻlmagan narsaga oʻzingizni oʻzingiz qiynab yursangiz, axiyri uyalib qolarsiz. — Hamza, Tuhmatchilar jazosi

Brigadirlar esa tortishib, bahslashib, axiri koʻnishdi. — S. Nurov, Narvon

sft. 1. Hech kimdan narsasini ayamaydigan; hotam; hotamtoy; tanti.

Saxiy odam. Saxiy topsa, boʻlib yer, baxil topsa, bosib yer. — Maqol

Saxiy bilan baxil bir quduqdan suv ichmas. — Maqol

Vaqt-bevaqt birovnikiga bir mehmon kelsa, otini ushlab koʻnglini xushlab joʻnatsa, bul odam— saxiy. — Alpomish

2. Kishilardan oʻz yordamini, xizmatini ayamaydigan, gʻamxoʻr; mehribon.

Saxiy ustoz.

Saxiy pedagog Mehri opa tarbiyalagan yoshlarni respublikamizning hamma joyida uchratish mumkin. — Gazetadan

3. koʻchma Tabiiy boyliklarga boy; toʻkin, moʻl; moʻl-koʻl.

Saxiy yer. Saxiy yoz.

Yer! Qanday boysan, saxiysan, goʻzalsan. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

Urushdan qaytgan gʻolib otadek Qoʻni-qoʻnji toʻlib saxiy kuz keldi. — Gʻ. Gʻulom

4. koʻchma Nurini ayamay toʻkuvchi; yuqori haroratli (quyoshga nisbatan).

Ana, yoʻlning ikkala beti boʻylab saxiy quyosh nurini bearmon emib, yastanib yotgan tokzorlar orqada qoldi. — Sharq yulduzi

Xazina yer, zilol suv, Yoz boʻyi saxiy quyosh. — Gʻayratiy

ot Hech kimdan narsasini, yaxshiligini ayamaslik; hotamlik.

Saxiylik qilmoq.

Saxiylik, mehmondoʻstlikda andijonliklar Hotamdan oʻtsa oʻtardiki, ammo past kelmas edi. — Shukrullo, Javohirlar sandigʻi

Saxiylikni odat qilgan boʻlsa kim Kulidan davlati ketmasin uning. — E. Vohidov

добрый (щедрый) человек найдет — со всеми поделится, скряга найдет — ни с кем не поделится, сам все съест, ≈ найдет добряк — насытится всяк, найдет скупой — наступит ногой.

Найдет щедрый — все едят, найдет жадный — один ест.