сфт. 1. Оғиз бўшлиғида тили бўлмаган, тили ёʻқ.
2. Сўзлаш қобилиятига эга бўлмаган, сўзлай олмайдиган.
Бечора тилсиз жонивор эгасининг бу жинниликларига қулоқларини жим-гина чимириб чидаб берган. — С. Анорбоев, Оқсой
Ёʻлчи тилсиз каби, ғайришуурий равишда бошини чайқади. — Ойбек, Танланган асарлар
3. кўчма Гап-сўзсиз, индамай.
Унсин ҳам, кампир ҳам ҳаракациз, тилсиз қотиб қолдилар. — Ойбек, Танланган асарлар
Мендан тилсизгина бир нарса сўрар, Ёлвориб фикримга термилади у. — Р. Парфи, Кўзлар
Кутилмаган ғазабга учраган Бозоров нима дейишини билмай, тилсиз, ҳаракациз ёғочдай қотиб турарди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат
4. кўчма Чурқ этган овоз эшитилмайдиган, жимжит.
Бир кун тилсиз кечанинг Кириб қўйнига, Ашурни ёʻқ қилишни Олди бўйнига. — Ғайратий
- Тилсиз ёв Гапга тушунмайдиган, қулоқ солмайдиган; шафқациз, золим. Қуруқ аёз— тилсиз ёв. — МақолЛашкаримни ютар эди аждаҳо, Бўлолмадим тилсиз ёвга баробар. — Ширин билан Шакар