Hayot Foundation лойиҳаси
Лойиҳа ҳақида
Ўз
Ўз

Қидирув

«ТАХ» бўйича 157 та натижа: Луғатлар

Филтр
Бўлим
Луғатлар Эртаклар Шевалар
Луғат тури
Изоҳли Таржима Терминологик
Тилдан
Ўзбекча Русча Инглизча Франсузча
Тилга
Ўзбекча Русча Инглизча Қорақалпоқча Немисча Франсузча Арабча Лотинча Туркча

Луғат мақолалари

109 та
тах
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Дазмол урилган ёки тахланган нарсанинг текис қайрилган, букилган жойи, чизиғи.

Дўппининг тахи. Тахини ёзмоқ. Дазмол уриб, тахини текисламоқ. Дазмоллаб, шимга тах солмоқ. Тахтакачлаб, дўппининг тахини чиқармоқ.

Келин чой қуя туриб, кўзи тахи очилмаган дўппига тушди. севинч билан уни қўлига олди, миннатдорчилик билдирди. Ойдин, Мардлик — мангулик.

Дилшод хат тахини очди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

2. Териб, тахлаб қўйилган нарса ёки унинг ҳар бир тахлами.

Бир тах пул.

  • Тахига солмоқ Букилган, қайрилган жойидан қайта букиб, яна аслидай қилиб тах-лаб қўймоқ. [Кумуш] Кўз ёшини дув-дув тўкиб, хатни ўз тахига солди ва ўзидан жавоб кутиб турган ачаси билан онасига деди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Тах урмоқ Зиҳ чиқариб тахлаб, йиғиб қўймоқ (кийим, ўрин-кўрпа ва шу кабиларни). Дўппига тах урмоқ. Ўрин-кўрпаларни сандиқ устига тах урмоқ.
  • Тахи бузилмаган 1. Янги, кийилмаган, тутилмаган. Кимсан тахи бузилмаган катта костюмининг енгини осилтириб, кўчада ёлғиз турар экан, ўзига-ўзи кулгили кўриниб кетди. — А. Мухтор, ТуғилишОна тахи бузилмаган кўрпачаларни ташлаб, айвонга жой қилди. — Н. Ёқубов, ҲавасТахи бузилмаган пул.Кенг пахтазор майдонида пахта чунонам бўлибдики, қанча терилса ҳам, тахи бузилмагандай. — Ҳ. Назир, ОлмосУйга берилган топшириқлар тахи бузилмасдан турган эди. — Ҳ. Назир, Ёнар дарё
Тўлиқ мақола →
тахт
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

от 1. Расмий қабул ва бошқа тантанали маросимларда шоҳ, хон ва амир ўтириши учун сарой тўрига ўрнатилган, махсус безатиб ишланган жой, ҳашаматли ўриндиқ.

Хон тахтда эди. Унг тараф курсида Абдураҳмон офтоба-чи ва сўлда шоир мулла Ниёз домла қўл боғлаб ўтирар эдилар. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Шайбонийхон у билан тахт устидан тушмасдан сўрашди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

Абусаид тўппа-тўғри Аркка кўтарилиб, катта ҳовлидаги қадимий тахтга ўтирди. — Мирмуҳсин, Меъмор

2. Подшоҳ, хон, амир лавозими; подшоҳ-лик, хонлик, амирлик.

Агар кушойиши корингизни бериб, тахт Жаҳонгир мирзога ўца, сиз унинг энг ишонган раҳнамоси бўлурсиз. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

Зулм, тахтга қарши исён Шарқ кўксида тўлиб тошди. — Ғайратий

3. кўчма Мансаб, лавозим (ўрни).

Тахтда ёлғиз бўлишни, барча оғзига тикилиб ўтиришини истарди Қаюмхон. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

  • Тахтга чиқмоқ (ёки ўтирмоқ, минмоқ) 1. Шоҳ, хон ёки амир лавозимига кўтарилмоқ, ҳокимият тепасига чиқмоқ. Аслида бу отни Улуғбек мирзо Самарқанд тахтига чиққан пайтида Бухоро беги туҳфа этган эди. — Мирмуҳсин, Меъморбир куни одил бир амирзода Хуросон тахтига ўтиргач, золимни жазолайди, деб ўйларди. — Мирмуҳсин, МеъморХалиловнинг техникаси, Халиловнинг ўзи ҳам эскириб қолган эмиш. Сен қоч, мен чиқаман тахтингга, дегани эмасми бу тирмизакнинг. — И. Раҳим, Ихлос
  • Тахтдан тушмоқ (ёки йиқилмоқ) 1. Шоҳлик, хонлик, амирлик лавозимидан ажралмоқ, ҳокимият тепасидан тушмоқ. Ҳайдар ота шаҳарга борган эди, оқ пошшо тахтдан тушди деган гапни эшитиб қолди. — А. Қаҳҳор, Асрор бобоЯхшиси, ўша куни, ошпазлик тахтидан тушган кунинг, ўзингни осиб қўя қолсанг ҳам бўлади. — Шуҳрат, Шинелли йиллар
Тўлиқ мақола →
тахир
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

сфт. 1. Таъми оғизни буриштирадиган; какра, талха.

Тахир дори. Тахир шафтоли.

Унинг [Салимбойнинг\ кенг қора қошли, қўй кўзли, пешонаси серажин чўзиқ юзи худди тахир бир нима егандек буришди. — С. Абдуқаҳҳор, Санамай саккиз дема

Мева ғўралигида тахир бўлади, еган кишининг лабини қиздиради. — Фан ва турмуш

2. кўчма Дағал, бадҳазм (гап, сўз, муомала ва шу кабилар ҳақида).

Тахир гап.

Харидорлар сотувчидан тахир сўз эшитмаслик учун индамай чиқиб кетишди. — Муштум

  • Тахирини чиқармоқ Шарманда қилмоқ, изза қилмоқ; пачавасини чиқармоқ. вақти келиб, ҳовуридан тушиб қолар, деб ўзига сабр бериб, эрининг тахирини кўчага чиқармади. — Р. Раҳмон, Қиз — азиз фарзанд-ку!Аммо сўкавериб, бир-иккита вакилнинг тахирини чиқариб юборди. — Муштум
Тўлиқ мақола →
тахта
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от 1. Ходадан узунасига тилиб олинган ясси ёғоч бўлаги.

Қарағай тахта. Тахтани рандаламоқ.

Биринчи хонага кираверишда узун энли тахта қўйилибди. — С. Сиёев, Ёруғлик

Ғуломжон даладаги теракзорларидан тўртта бақатеракни кестириб, тахта тилдирди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

2. Бўр билан хат ёзиш учун махсус ясалган мактаб-ўқув қуроли.

Хонада ўнтача эски, чанг босган парта, кираверишдаги деворга каттакон қора тахта қоқилган эди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Болаларда дафтар-у қалам, синфда тахта-ю бўр бўлса ҳам, ўқиш китобларининг ёʻқлиги Ғуломжонни ёмон дилхун қилар эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

3. тар. Абжад ёзилган дастали тахтача (эски мактабда ўқув қуроли сифатида ишлатилган).

Икки ҳафта ҳарфлар ёзилган тахта ўқиганимдан кейин домла: — Шанба куни ҳафтиякка тушасан — деди. — А. Қаҳҳор, Ўтмишдан эртаклар

4. Турли мақсадда фойдаланиш учун тахта, фанер ва шу кабилардан ишланган нарса.

Шахмат тахтаси. Эълонлар тахтаси. Ёдгорлик тахтаси. Ош тахта,

Мен уни теннис тахтасига бошлаб, ўзимча ўйин қоидасини тушунтирган бўлдим. — Ҳ. Назир, Ёнар дарё

Турли воқелик ва янгиликларни ёйишда шиор ва плакатлар, тематик стенд ва кўрсаткич тахталари алоҳида ўрин тутади. — Газетадан

5. Турли ўлчамдаги тўрт бурчак яхлит қоғоз, варақ.

Қочинг! Ўзим ёзаман, дедим. Ўтириб, етти тахта қоғозни тўлдирдим, эшитганларимнинг ҳаммасини ёздим. — Ойдин, Садағанг бўлай, командир

Анави қутида яхши, кўк чизиқли тахта қоғоз бор, ўшандан икки варағини олиб, мана бу ерга ўтир, қизим [деди Онахон]. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

6. Шу тахлитдаги, ўлчамдаги ойна, тош, металл ва шу кабилар; плита.

Мармар тахта. Бир тахта тунука. Бир тахта ойна. Тахта чой.

Майдоннинг бир чеккасидаги кекса мажнунтол остида бир-бирига суяб қўйилган иккита қора тош тахта сағана шаклини олиб турар эди. — А. Қаҳҳор, Хотинлар

Четроққа чиқиб, бетон тахтага ўтирдим. — С. Сиёев, Ёруғлик

7. қ. х. Марза билан ажратилган ер бўлаги; карта.

Икки тахта полиз. Туянинг ҳазили бир тахта ғўзани ейди. — Мақол

Сойга тушгунча кўндаланг эгатли алоҳида тахта бошланади. — А. Қодирий, Обид кетмон

Очилган ерни катта-катта тахта Қилиб, иш бошлади экмакка пахта. — Ҳабибий

  • Тахта бўлиб қолмоқ ёки тахтадай қотиб қолмоқ Қўрқув ёки ҳайратдан тонг қотиб қолмоқ, ҳайрон бўлиб қолмоқ. Мезбон, у билан икки-уч оғиз гапиришди-да, билмадим, нима сир ўтдики, турган ерида тахта бўлиб қолди. — А. Қаҳҳор, СаробМаймун тилкаланган қурбонини кўтариб, деразада кўринган-да, матрос тахтадай қотиб қолди. — Фан ва турмуш
  • Тахтага олмоқ (ёки тортмоқ) Сиқув ҳолатига олмоқ, исканжага олмоқ. Ғиёсиддин қизиқ ҳолга тушди. Оқсоқол уни икки модда билан тахтага тортиб, тил-жағини боғлаб қўйган эди. — С. Аҳмад, ҲукмОқсоқол кўрса, мени тахтага торттиради, сени раисга топширади. — С. Сиёев, ЁруғликРисолатойни аввал тахтага олиб қарасам, Рустамбек билан икковининг орасида озгина элчилиги бор экан. — Ҳамза, Паранжи сирлари
Тўлиқ мақола →
тахлам
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от Териб, тахлаб қўйилган нарса ва унинг ҳар бир тўпи.

Бир тахлам китоб.

Зокир Усмон ичкари уйдан эски газеталар тахламини олиб чиқди. — Ёшлик

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 109 →

Таърифлар ичида

48 та

Ҳаммасини кўриш · 48 →