Қидирув

от 1. Сувни тўсиш, бўғиш, сув оқимини бошқариш учун хизмат қиладиган, одатда, каттароқ оқимга эга бўлган ариқ, дарё ва сойларга қуриладиган гидротехник қурилма, иншоот.

Тупроқ тўғон. Бош тўғон. Тўғон қурмоқ (солмоқ).

Ваҳобжон баҳор тошқинида сув олиб кетиб, ҳалигача тузатилмаган канал тўғонини тузаттиришга бир ҳафтадан бери овора эди. — С. Аҳмад, Тоғ афсонаси

Днепрдай азим дарё олдида бу нима деган гап, қаҳратон қишда, ўқ ёмғири остида сув кечганлар наҳотки шу кичик сойга тўғон сололмаса? — С. Аҳмад, Қадрдон далалар

2. кўчма кам қўлл. Тўсиқ, ғов, тўғоноқ.

Тўғон бўлмоқ. Тўғри таёқ — балога тўғон. — Мақол

Аъзамнинг ҳамон хотинидан кўнгли тўлмас эди. Унга бахтимнинг тўғони деб қарарди. — Шуҳрат, Жаннат қидирганлар

Бизлар энди илгариги сен айтган гўл, — Чўп-у хасдан ҳадик олиб қолатурган Батрак эмас, бўлолмайсан бизга тўғон. — Ғ, Ғулом

3. Тўғон (эркаклар исми).

сфт. 1. Кўндаланг кесими катта.

Ёʻғон терак. Ёʻғон арқон. Ёʻғон ичак. Ёʻғон чўзилади, ингичка узилади. — Мақол

У айвоннинг ёʻғон устунига тикилиб турарди — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Шербек, ёʻғон бир жуфт қамчидай сочи тақимига тушган Нигора кўздан ғойиб бўлгунча, алам ичида тикилиб турди. — С. Анорбоев, Оқсой

2. Дўриллаган (овоз ҳақида).

Унинг эгаси Маликахон баланд бўйли, овози ҳам эркакларнинг овозидек ёʻғон, сатангнамо хотин эди. — С. Зуннунова, Гулхан

Буни билмаган, балки билгиси ҳам келмаган Қулмат қора эса, гўр ичидан гапиргандай, паст ва ёʻғон овоз билан давом этди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

3. кўчма Шакл, миқдор ва бошқалар жиҳатлардан катта; салмоқли, салобатли.

Ёʻғон одам.

Ўликни кўмиб келиш қийин эмас, лекин ёʻғон чиқимлари кейин чиқади, биласанлар. — Ойбек, Танланган асарлар

[Комил:] Э, ҳали кўп беллашамиз. Ишнинг ёʻғонлари энди чиқадиганга ўхшайди. — Уйғун, Ҳаёт қўшиғи

от 1. Аравага ортилган юкни маҳкамловчи арқоннинг учига боғланадиган катта ёғоч илгак.

Бу ўтинкашларнинг кўпчиликларида учига тўғоноқ боғланган бир арқон ва бир ўроқдан бошқа асбоблари ёʻқ эди. — С. Айний, Қуллар

2. кўчма Бирор ишга, ҳаракатга тўсиқ, ғов бўлиб, тўсқинлик қилиб турган кимса, нарса.

Тўғоноқ бўлмоқ. Тўғоноқ солмоқ.

Мен акушерка бўлиб бордим-у, лекин бу ишни бажаришга руҳонийлар тўғоноқ бўлишди. — М. Алавия, Севинчларим

— Ўзингни ҳам бригадирликка кўтарган Қодиров эди-ку! Энди сен миннатдор бўлиш ўрнига оёғимга тўғоноқ солмоқдасан, — деди Қодиров. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

от Кўндаланг кесим даражаси, катталик. Ёʻғонлиги бир метр келадиган чинор.

[ Ёʻлчининг] Икки қоши ўртасидан бир томонга кирган томири ўрта бармоқ ёʻғонлигида бўртиб чиқди. — Ойбек, Танланган асарлар

Шу вақт нарироқдаги беш қулочча ёʻғонликда бўлган азим қайрағочда чумчуқлар қулоқни битиргудай қаттиқ чирқиллашиб қолди. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

фл. Тўғон билан тўсиб, кўл ҳосил қилмоқ.

фл. Ёʻғон бўла бормоқ.

Овози ёʻғонлашмоқ. Ниҳолнинг танаси ёʻғонлашди.

Муҳаммадражаб семирган, ёʻғонлашган. А. — Қаҳҳор, Сароб