от 1. Фикран муҳокама юритиш, ўйлаш; ўй.
Биз уч оиланинг бир-бирига ўхшамаган қисмат-тақдири ҳақида мулоҳаза юритдик, вафодорликни улуғлаб, бевафоликни ранж билан қаламга олдик. — Газетадан
Унинг [эшоннинг] узоқ мулоҳазадан кейин бир фикрга келган кишидек кўзлари маъноли қисилди. — С. Аҳмад, Ҳукм
2. Бирор масала юзасидан билдирилган ёки ўйлаб қўйилган фикр.
Иқтисодий масалага доир мулоҳазалар. Ўз мулоҳазасини баён этмоқ.
Аҳмад Ҳусайн қулдан бадтар ожиз, забун, ҳамиша тақдирга итоаткор, ғирт саводсиз бу деҳқоннинг мулоҳазаларига ҳайрон қолди. — Ойбек,Нур қидириб
3. айн. Андиша 1.
Мулоҳаза билан иш қилмоқ.
Ҳосилот ота Комилжонни койиб бермоқчи ҳам бўлди, тағин раис бу воқеадан хабардордир, деган мулоҳаза билан индамади. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди
- Мулоҳаза юритмоқ айн. мулоҳаза қилмоқ Ўроқов садоқат ва дўстлик тўғрисида узоқ, узуқ-юлуқ, аммо баландпарвоз мулоҳазалар юритди. — Й. Шамшаров, Тошқин
- Мулоҳаза қилмоқ 1. 1) фикран муҳокама юритмоқ, ўйламоқ. [Элмурод] Бир гапни айтишдан илгари ўзича мулоҳаза қилиб кўрар эди. — П. Турсун, ЎқитувчиУ [Элмурод] энди бўйни қисиқ етим эмас. Энди унга мулоҳаза қилиб ўтиришдан кўра бор гапни шартта айтиб, кўнгилни хижолатдан бўшатиш осонроқ. — П. Турсун, ЎқитувчиЙигиталига бу малол келса-да, очиқ айтишга мулоҳаза қиларди. — Т. Малик, Ажаб дунё
- Мулоҳазага бормоқ айн. мулоҳаза қилмоқ Улар ортиқча мулоҳазаларга бориб турмасдан, шу замоноқ ўпардилар мен ўзимни тутдим. Ойдин, — Ҳикоялар