от 1. Ўликни кўмиш учун қазилган чуқур.
Бировга гўр қазисанг, ўзинг йиқиласан. — Мақол
Гўрингдан тутун чиққур! Гўрингда чиригур! — (қарғ.)
Тўпа холанинг ёнида очиқ гўр ғорга ўхшаб, аллақандай ваҳима таратиб, қорайиб турибди. — И. Раҳим, Ихлос
2. Ўлик кўмилган жой ва шу ерда тикланган тепача; қабр; қабр устига қурилган мақбара.
Қаерга борасиз, Қулбобо ажалингиз еца, отамизнинг гўри ёнига сиз учун катта бир сағана ясаб, сизни элтиб кўмамиз. — С. Айний, Қуллар
3. мод. с. ГЎРГА. 1. “Яхши“, ишқилиб маъноларида қўлланади.
У(йигит) илкис атрофга назар ташлаб, юрагини бирдан ваҳм босди: не бўронда қолиб кетмаса гўрга эди. — М. Мансуров, Ёмби
4. Кесим таркибида келиб, розилик, истак ва шу кабилар маъноларни ифодалайди.
Фойдасини бермаса ҳам гўрга, саккиз минг сўмни қайтарсин. — А. Қаҳҳор, Сароб
— Қариганда мени бир балога гирифтор этмасанг гўрга эди, — дея қичқирди [Зоҳир шайх]. — С. Сиёев, Ёруғлик
- Гўр азоби Жуда ҳам қийин, машаққатли иш ҳақида. Ёʻл азоби —гўр азоби. Мақол. Гўр азобида Азоб ва машаққат билан, катта қийинчиликлар билан.
- Гўрдами
- Гўрига ғишт қаламоқ Бировни орқаворатдан сўкмоқ, ҳақорат қилмоқ, қораламоқ.
- Гўрними Қаёқда дейсиз, ҳеч-да. Бу сафар силаб-сийпаб ўтибдими? — Гўрними?
- Бир оёғи тўрда, бир оёғи гўрда ёки ёʻлидан гўри яқин Ўлай деб турибди, ўлими яқин (ўлими яқин бўлиб қолган қари одам ҳақида). Бир оёғим тўрда-ю, бир оёғим гўрда, ажал деган рўдапо эшикнинг тирқишидан мўралаб турибди-ю, қолган беш кунимга шукур қилмай, яна орзу-ҳавас қилайми, айланай овсин! — А. Мухтор, Опа-сингиллар
- Ота гўри қозихонами? Арзимаган ишга, нарсага ҳам шунча ғалва-жанжалми? [Ҳасан] Турмасанг турмассан. Шунга ҳам ота гўри қозихонами! Мен Зуҳра билан нариги уйга ўтаман. Н. Сафаров, Кимга тўй, кимга аза.
- [Ўз] гўрига тортмоқ Бировни ўз жиноятига шерик қилмоқ; оёғидан тортмоқ. У, Олахўжани ўз гўрига тортмай, ўша ёқда ёʻқ бўлиб кеца кошки эди. — П. Турсун, Ўқитувчи
- Қай(си) гўрга Қайси гўрга ёʻқолдинг, баччағар! — ўшқирди Бобоқулга қараб. — Ўтни ёқ. Бир пиёладан чой ичиб, ёʻлга тушайлик! — С. Анорбоев, Оқсой
- Қай(си) гўрда Аҳмаджон ака! Қайси гўрда юрибсиз? Телефон қилмаган жойим қолмади. — А. Қаҳҳор, Оғриқ тишлар
- Қай(си) гўрдан Қаердан, қаёқдан; қаердандир. [Рокия:] Турғунбой — Фарҳоду, Муҳаббат — Ширин эди. Қайси гўрдан бир хат келди-ю, ораларига совуқлик тушди-қолди. — Н. Сафаров, Ҳаёт мактаби
- Ҳаммаси (ёки бари) бир гўр Ҳаммаси ҳам бир (хил), бирдек, фарқи ёʻқ. — Кўп ўтмай, у мени яна бошқа жойга топширди. Бу бой даргоҳида ўтган ҳаётим эслашга арзийдими? Ёʻқ. Ҳаммаси бир гўр эди, — деди Ҳамроқул. — Ҳ. Турсунқулов, Ҳаётим қиссаси
- Ҳар кимнинг гўри бошқа Ҳар кимнинг ихтиёри ўзида, ҳар ким ўз билганини қилади. Каромат ундоқ бўлиб кетди, индамадим; майли, бунисига ҳам бир нима демайман, ҳар кимнинг гўри бошқа, менга нима. — А. Қаҳҳор, Қизлар