Zolim xon va ziyrak dehqon

Bor ekanda, yoʻq ekan, qadim zamonda bir zolim xon bor ekan. U oʻzining zolimligi bilan dong taratgan ekan. Xon oʻz yeridan odam oʻtkazmaslik uchun chegaradagi daryo koʻprigiga jallod qoʻyibdi.

Koʻprikdan oʻtgan kishidan jallod:

— Yoʻl boʻlsin? — deb soʻrar ekan. Agar yoʻlovchi toʻgʻri javob bersa, xonning buyrugʻiga koʻra uni daryoga gʻarq qilishi kerak ekan, agar yolgʻon gapirsa, shu yerdagi dorga osishi kerak ekan. Koʻp kishilar kelib begunoh qurbon boʻlib ketishar ekan.

Kunlardan bir kuni ziyrak bir dehqon:

— Shu koʻprikdan oʻtaman, — deb sheriklari bilan bahslashibdi. U hech qoʻrqmay, dadil qadam tashlab koʻprikdan oʻtayotganida jallod toʻxtatib:

— Yoʻl boʻlsin? — deb soʻrabdi. Shunda dehqon:

— Meni dorga osgin, deb keldim, — debdi. Jallod dehqonni osay desa, u toʻgʻri javob bergan boʻlib chiqadi. Xonning buyrugʻiga muvofiq bunday qishini suvga gʻarq qilish kerak. Suvga gʻarq qilay desa, yolgʻon gapirgan boʻlib chiqadi, demak, dehqonni dorga osish kerak.

Jallodning bu jumboqdan ensasi qotib, dehqonni boʻshatib yuboribdi.