Zolim xon bilan choʻpon

Oʻtgan zamonda bir zolim, qonxoʻr xon boʻlgan ekan. Xonning qirq xotini boʻlib, bitta ham farzand koʻrmagan ekan. Xon umrining oxirida eng kichik xotinidan bir oʻgʻil koʻribdi.

Kundan kun, oydan oy, yildan yil oʻtibdi. Oʻgʻli oʻsib ulgʻayibdi, qomati kelishgan, aqli raso, rahmdil yigit boʻlib yetishibdi.

Xon koʻzining oqu qorasi, bitta-yu bitta oʻgʻliga shamolni ham ravo koʻrmas ekan. U oʻgʻlining rahmdilligidan gʻazablanar ekan. Lekin oʻgʻliga hech nima deyolmay, u bilan soʻzlashgan odamni oʻldirtirar ekan.

Kunlardan bir kuni shaharning chetidagi bir oʻrmonda yovvoyi toʻngʻiz paydo boʻlib, ekinlarni payhon qilib, xalqqa koʻp zarar yetkazibdi. Hech kim toʻngʻizni ushlolmabdi. Aksincha, toʻngʻiz oʻrmonga borgan odamlarni halok qilar ekan.

Buni eshitgan xonning oʻgʻli oʻrmonga borib toʻngʻizni oʻldirib kelish uchun otasidan ijozat soʻrabdi. Xon javob bermabdi.

Oxiri xonning oʻgʻli otasiga bildirmay kiyinib, yarogʻ-aslaha olib, bir oʻzi oʻrmonga otlanibdi. Darvozada turgan soqchilardan biriga:

— Men uch kunda qaytib kelsam kelganim, boʻlmasa meni oʻldi deb bilinglar, — debdi. Yigit oʻrmonga qarab yoʻl olibdi.

Yosh yigit oʻrmonga borib ikki kecha-yu ikki kunduz toʻngʻiz bilan olishibdi. Uchinchi kuni toʻngʻiz uni ezgʻilab, majaqlab tashlabdi. U halok boʻlibdi. Xon oʻgʻlining koʻrinmaganiga hayron boʻlib, surishtiribdi. Hech kim aytmabdi. Oxiri soqchilardan biri xonning oʻgʻli oʻrmonga ketganini va undan haligacha darak yoʻqligini aytibdi. Xon xavotir olib oʻrmonga kishilar yuboribdi. Soqchilar, xizmatkorlar oʻrmonga borib uni koʻp axtarishibdi, bir joyga borib qarasalar, yigitning kiyimlari va qurol-aslahalari har yer, har yerda yotgan emish, oʻzi bir daraxtning tagida oʻlib yotgan emish. Yigitning halokatga uchragani maʼlum boʻlibdi. Xon:

— Kimki oʻgʻlim toʻgʻrisida sovuq xabar keltirsa, qornini yorib qoʻrgʻoshin quyaman, — degan ekan. Juda xafa boʻlishibdi. Xonga bildirish yoʻllarini oʻylashibdi. Xonga aytsak bizni oʻldiradi deb, qoʻrqqanlaridan nima deyishlarini bilmabdilar. Zolim xonning aytgan soʻzini eslab, toqqa chiqib ketishibdi.

Togʻda soʻzga chechan, qoʻshiqchi Ali degan choʻpon yashar ekan. Saroy xizmatkorlari boʻlgan voqsani choʻponga aytib berishib:

— Endi sen bizga yoʻl koʻrsat, xonga bu voqeani qanday aytamiz, — deyishibdi. Choʻpon:

— Xafa boʻlmanglar, hozir bir oz dam olib turinglar. Bu baloni men daf qilaman, — debdi.

Choʻpon bir daraxtdan kesib olib, qorni teshik dutor yasabdi. Xonning xizmatkorlari oldiga kelib:

— Qani yuringlar, xonning dargohiga boramiz, — debdi.

Ular xon saroyiga kelganlaridan keyin choʻpon dutorni qoʻliga olib asta-sekin chala boshlabdi. Dutor nola qilibdi.

Yosh yigitning oʻrmonga borgani, toʻngʻiz bilan olishgani va oxirida qahramonona halok boʻlgani toʻgʻrisida kuylabdi. Xon dutorning yurakni ezuvchi gʻamli nolasidan oʻgʻlining halok boʻlganini sezib qolibdi. Gʻazablanib baqiribdi:

— Jallod, oʻrmonga borib kelgan bu kyshilarning qornini yorib, qoʻrgʻoshin quy, — debdi.

Choʻpon oʻrnidan turib:

— Ey xon, sen esingni yeb qoʻyibsan? Bu xabarni senga biz emas, mana bu dutor yetkazdi. Qoʻrgʻoshinni dutorning qorniga quyaver, — debdi.

Zolim xon nima qilishini bilmay, gʻazabiga chidolmay dutorning qorniga qoʻrgʻoshin quydiribdi.

Shunday qilib, xizmatkorlar zolim xon zulmidan qutulib qolishgan ekan.