Xurmacha polvon

Bor ekan, yoʻq ekan, och ekan, toʻq ekan. Bir chol-u kampir bor ekan. Bularning echkisi koʻp ekan-u, bolasi yoʻq ekan. Kunlardan bir kun kampir sut pishirib oʻtirib: “Mening bolam boʻlsa edi, sut desa sut bersam, qaymoq desa qaymoq bersam, qatiq desa qatiq bersam”, debdi. Oʻshandan keyin kunlardan bir kuni boshi ham yoʻq, oyogʻi ham yoʻq, qoʻli ham yoʻq bir xurmacha oʻgʻil tugʻibdi. Kampir xurmachani tandir ustiga tashlab qoʻyaveribdi. Chol kampirga:

— Kampir, farzandim yoʻq, deding, bir xurmacha tugʻding, tandir ustida yotibdi. Shu xurmachani koʻrmaylik ham, kuymaylik ham, sindirib tashlaylik, — debdi. Shunda tandir ustidan xurmacha turib:

— Ey, ota, sizga nima zararim tegdi, ishga buyurdingiz-u qilib kelmadimmi, yo oʻroqqa aytdingiz-u bormadimmi? — debdi.

Chol:

— Mana, falonchi boyning oʻrogʻi oʻrilmagan, shunga oʻroqqa chiqsang boʻlmaydimi? —debdi.

Xurmacha oʻroqni olib, asta-sekin boyning oldiga boribdi. Boy:

— Oʻrganingga qancha haq olasan? —debdi. Xurmacha polvon:

— Shu xurmachani toʻldirib bersangiz boʻladi, — debdi. Boy “Ozgina haq berar ekanman”, deb suyunibdi. Xurmacha polvon boyning oʻrogʻini oʻribdi, bogʻlabdi, yanchibdi, sovuribdi. Boy kelibdi-da, yengini shimarib bugʻdoyni qoplamoqchi boʻlibdi. Xurmacha polvon boyga:

— Toʻxtang, avval mening haqimni bering, keyin qoplarsiz, — debdi.

Boy:

— Men qoplab ketaveray, haqingni keyin beraman, — debdi.

Xurmacha polvon:

— Yoʻq, oldin haqimni bering! — debdi. Boy:

— Hay, sendan qutulay, oldin sening haqingni bera qolay, oʻzim keyin qoplab olarman, — deb bugʻdoyni gʻalvirlab xurmachaga solaveribdi. Xirmonda bugʻdoyning yarmi qolibdi. Xurmacha toʻlmabdi, bugʻdoyning hammasini solibdi, xurmacha toʻlmabdi.

Xurmacha polvon:

— Xurmacha toʻlmadi, toʻldirib bering, — debdi.

Boy:

— Bugʻdoyimning barini soldim — toʻlmadi. Bu xurmacha emas, bir balo ekan. Shuncha dehqonchiligim ketdi, shunda ham toʻlmadi, — deb xafa boʻlibdi. Xurmacha polvon:

— Toʻlmasa toʻlmas, — deb uyiga qaytibdi.

— Ona! Otamga ayting, tomga chiqib tom tepasini teshsin, — debdi.

Onasi:

— Nima olib kelding? —debdi.

Xurmacha polvon:

— Bugʻdoy olib keldim, — debdi.

Onasi:

— Olib kelgan bugʻdoyingni tovoqqa solib qoʻyaver, qancha ketar edi bu xurmachaga, — debdi. Xurmacha polvon:

— Tovoqqa sigʻmaydi, tomni teshinglar, uyni toʻldiraman, — debdi.

Otasi tomga chiqib tomni teshibdi. Xurmacha polvon tomga chiqib tom teshigidan bugʻdoyni toʻkaveribdi, uy toʻlib ketibdi. Shunday qilib, chol-u kampir Xurmacha polvondan xursand boʻlishibdi. Tinch yashab murodlariga yetishibdi.