Til oʻrganmoqchi boʻlganlar

Bir bor ekan, bir yoʻq ekan, bir zamonlar uch tojik yigiti boʻlgan ekan. Ular ahil doʻst ekan, bir kuni maslahatlashib, oʻzbek tilini oʻrganmoqchi boʻlishibdi. Shu maqsad bilan Oʻzbekistonga yoʻl olishibdi.

Ular yoʻlda kelayotganlarida, bir yerda bir toʻda odamlar «bizlar, bizlar» deyayotgan ekan. Yigitlardan biri bu soʻzni oʻrganib olibdi va yoʻl boʻyi takrorlab kelaveribdi.

Yana bir yerga kelsalar, bir guruh odamlar «bir pul uchun, bir pul uchun» deb, nimanidir talashayotgan ekan. Ikkinchi yigit bu soʻzlarni eslab qolibdi. U ham yoʻl-yoʻlakay qaytarib kelaveribdi. Bir qancha yoʻl yurganlaridan keyin, bir joyga yetib kelsalar, uch-toʻrtta odam bir boʻlib, «goho-goho shunaqayam boʻladi-da» deb takrorlayotgan ekan.

Bu soʻzlarni uchinchi yigit oʻrganib olibdi. U ham sekin-sekin oʻzicha bu soʻzlarni qaytarib kelaveribdi.

Ular Oʻzbekistonga yetay deb qolganlarida, yoʻlda oʻlib yotgan bir odamni koʻrib qolibdilar. Ular oʻlikning tepasiga kelib, hayron boʻlib qarab tursalar, birin-ketin odamlar yigʻilishibdi, mirshablar ham kelibdi. Mirshablardan biri:

— Kim bu odamni oʻldirdi? Yoki birortanglar oʻldirgan odamni koʻrdinglarmi? — deb soʻrabdi yigʻilganlardan.

Ularning hammalari:

— Shu uch yigit hammadan avval shu yerda turgan edi,— deb javob berishibdi.

Mirshablar uch tojik yigitni soʻroq qila boshlashibdi. Ular esa mirshabning gaplarini tushunmay qarab turaverishibdi. Shundan keyin ular ozgina boʻlsa ham oʻzbek tilini bilishlarini koʻrsatgilari kelib, har biri oʻzining bilgan soʻzlarini qaytarishibdi.

Mirshab, «koʻrgan boʻlsanglar aytinglar, kim oʻldirdi bu kishini?» desa, birinchi tojik yigiti «bizlar, bizlar» deb qaytaraveribdi. Ikkinchi tojik yigitidan, «nega oʻldirdinglar?» deb soʻrashsa, «bir pul uchun, bir pul uchun» deyaveribdi. Uchinchi tojik yigitidan, «bu odamni bir pul uchun ham oʻldirasizlarmi?» deb soʻrashsa, u «goho-goho shunaqayam boʻladi-da, goho-goho shunaqayam boʻladi-da»,— debdi.

Shundan keyin mirshablar ularni qamash uchun olib ketibdi. Bir qancha vaqt qamoqda saqlashgandan keyin, mirshablar ularni yana soʻroqqa tutish uchun keltirishibdi. Bu gal ular indamay turaveribdilar. Bir ozdan soʻng tojik tilida gapiribdilar.

Mirshablardan biri tojik tilini bilar ekan. U yigitlarga qoʻyilgan aybni, ularning bergan javoblarining mazmunini aytib beribdi. Tojik yigitlari ham hayron boʻlib, oʻz boshlaridan kechgan voqealarni soʻzlab berishibdi. Mirshablar kula-kula tojik yigitlariga ruxsat berishibdi.

Bundan keyin yigitlar ikkinchi marta oʻzbek tilini yaxshi oʻrganmay turib, chala-yarim gapirmaydigan boʻlishibdi.