Sunbul bilan Gul

Qadim zamonda bir boy bor ekan. U xotini bilan juda ham ahil va xushvaqt umr kechirar ekan. Boyning ikki oʻgʻli bor ekan. Kattasining ismi — Sunbul, kichigining ismi — Gul ekan. Bolalar maktabga borib, yaxshi oʻqishibdi.

Kunlarning birida Sunbul bilan Gulning onasi oʻlibdi. Ikkisi yetim qolibdi.

Boy uylanmoqchi boʻlib, bir boyning qiziga sovchi yuboribdi. Boy ham maʼqul koʻrib, toʻy-tomosha qilib, qizini boyga beribdi. Oʻgay ona Sunbul bilan Gulni tarbiya qilibdi. Bolalar katta boʻlibdi. Oʻgay ona Gulning aqlli, chiroyli boʻlganidan uni yaxshi koʻrib qolgan ekan. Bir kuni u Gulni yoniga chaqirib, uni yaxshi koʻrib qolganini aytibdi. Gul:

— Oyi, men sizning oʻgʻlingiz boʻlaman-ku, menga shunday gaplarni aytishga uyalmaysizmi? Men bunday gaplarga quloq soladigan bola emasman, — debdi va xafa boʻlib uydan chiqib ketibdi. Xotin eri kelganida yigʻlab:

— Kecha oʻgʻlingiz Gul mening yonimga kirib, senga oshiq boʻlib qoldim, deb zoʻrlik qilmoqchi boʻldi, — debdi. Boy gʻazablanib, qamchi olib, Gulning maktabdan kelishini poylabdi. Sunbul bilan Gul bir-birini koʻrmasa turolmas ekan, hamma vaqt birga yurar ekan. Oʻsha kuni Sunbul maktabda bir oʻrtogʻi bilan qolibdi. Gulning yolgʻiz oʻzi uyga qaytibdi. Gul kelib uyga kirgan zahoti otasi uni tutib olib, hech narsa soʻramay qamchi bilan ura boshlabdi, bosh-koʻzlarini yorib, uyidan haydab chiqaribdi.

Bu voqeadan biroz vaqt oʻtgandan keyin Sunbul uyga kelsa, Gul yoʻq emish. U onasidan:

— Gul qayoqda? —deb soʻrabdi.

— Men bilmayman, dadang ichkarida oʻtiribdi, undan soʻra! — deb javob beribdi oʻgay onasi. Sunbul ichkariga kirib:

— Dada, Gul qayoqqa ketdi? —deb soʻrabdi.

— Onangga birmuncha yomon gaplarni aytibdi. Men uni urib, uydan haydab yubordim, — debdi. Sunbulning uyda boʻlib oʻtgan voqeadan xabari bor ekan.

— Ey, ota, bekor qilibsiz. Uni sababsiz haydabsiz. Endi Gul boʻlmagandan keyin men ham bu yerda turmayman. Men ukamdan oʻlib ayrilmasam, tirik ayrilmayman, — debdi. Hech narsaga qaramay, uydan chiqib, ukasini qidirib ketibdi. Shaharda koʻchama-koʻcha ukasini qidirib, ikki kun yuribdi. Shaharning bir chetiga borsa, Gul charchab, ochlikdan holsizlanib, uxlab qolgan ekan. Sunbul ukasini uygʻotib koʻrishibdi, ikkisi yigʻlashibdi. Gul:

— Oʻzimizning onamiz boʻlsa, biz bunday kunlarga qolmas edik, bizni otamizga aytib uydan haydatmas edi, — debdi. Birozdan keyin Sunbul Gulga:

— Sen shu yerda dam olib tur, men biroz non topib kelay, — debdi. Ukasini yotqizib, oʻzi bir qishloqqa ketibdi. Gul yana yotib uxlab qolibdi. Bir vaqt osmonda uchib yurgan bir katta oq qush Gulning boshiga kelib qoʻnibdi. Gulning nafasini oʻziga tortib olib, uchib ketibdi. Oradan birmuncha vaqt oʻtgandan keyin Sunbul non topib kelibdi. Qarasa, Gul oʻlib yotgan emish. Sunbul xafa boʻlibdi, yigʻlabdi, bir qancha vaqt ukasining boshida oʻtiribdi. Oʻylab-oʻylab, bir qancha tosh yigʻib, ukasining atrofini oʻrabdi. Uning yoniga hech qanday jonivor oʻtolmaydigan qilibdi.

— Xayr, ukam, ikkimiz onadan, otadan ajralgan edik. Endi men sendan ham ajraldim, — deb yigʻlab-yigʻlab yoʻlga ravona boʻlibdi. Bir necha kun yoʻl yurib bir shaharga yetibdi. Qarasa, bir katta maydonga xalq yigʻilgan emish, u yerda bir qushni uchirishga tayyorgarlik koʻrib toʻy-tomosha qilayotgan emishlar. Sunbul hayron boʻlibdi, keyin bilsa, qush — davlat qushi ekan. Uni podsho saylash uchun uchirayotgan ekanlar. Sunbul bir daraxtning yoniga borib, unga suyanib turibdi, davlat qushini uchirishibdi. Qush uchib-uchib, aylanib yurib Sunbulning boshiga qoʻnibdi. Xalq yopirilib kelibdi, qarasa, davlat qushi Sunbulning boshiga qoʻngan ekan.

Yurtning kattalari:

— Bu bizning odamimiz emas, bu bir musofirga oʻxshaydi, qushimiz yanglishdi, — debdilar va qushni qaytadan uchiribdilar. Qush aylanib-aylanib, uchib yurib yana Sunbulning boshiga qoʻnibdi. Odamlar kelib qarasa, qush yana Sunbulning boshiga qoʻngan emish. Qushni olibdilar. Bu safar Sunbulni shahar chetidagi bir uyga olib borib qamab qoʻyishibdi. Qaytib kelib qushni yana uchirishibdi. Qush osmonda uchib yurib Sunbulni topolmay, shaharning chetiga uchib boribdi, Sunbul yotgan uyning ustiga qoʻnibdi. Odamlar qushning orqasidan yugurib borib qarasalar, qush yana Sunbulning boshiga qoʻnibdi. Odamlar hayron boʻlibdilar. Ulardan biri:

— Qush uch marta uchdi, har uchishida shu bolaning boshiga qoʻndi. Qoida boʻyicha shu bola podsho boʻlishi kerak, — debdi.

Xalq bu soʻzni maʼqul topibdi. Sunbulni podsho qilib koʻtarishibdi. Sunbul podsho boʻlib turaversin, endi gapni boshqa tomondan eshiting:

Sunbul podsho boʻlgan shaharda bir ovchi bor ekan. U oʻzimni yangi podshoga bir tanitib qoʻyay, deb ovga chiqibdi. Yurib-yurib bir shahar yoniga kelib qolibdi, qarasa bir tosh ustida katta oq qush qoʻnib turgan emish. Qushni poylab otibdi. Qush yumalab tushibdi. Ovchi borib, qushni olmoqchi boʻlganida tosh orasidan bir bola chiqibdi. Qush yiqilgan zahotiyoq uning soʻnggi nafasi Gulga kirgan ekan, Gul tirilib oʻrnidan turibdi. Ovchi tirilgan boladan:

— Sen kimning bolasisan, bu yerda nima qilib yotgan eding? — deb soʻrabdi. Gul:

— Biz aka-uka yetim edik. Akam Sunbul meni bu joyga qoʻyib, oʻzi non topib kelish uchun ketgan edi. Men akamni kutib uxlab qolibman, shu vaqtgacha kelgani yoʻq, endi kelib qolar, — debdi. Ovchi Gulga tikilib, oʻz yurtining podshosi Sunbulga oʻxshatibdi. Sunbulning ukasi boʻlsa kerak, deb oʻylabdi. Unga Sunbulning podsho boʻlganini aytmasdan:

— Men seni Sunbul akang yoniga olib borib qoʻyaman, yur, — debdi. Bolani otga mindirib, qushini olib, shaharga joʻnabdi. Kechqurun shaharga yetib kelishibdi. Ovchi bolani uyiga keltirib, bet-qoʻllarini yuvib, yaxshi ovqatlar bilan mehmon qilibdi. Qorongʻi tushgach, ovchi:

— Oʻgʻlim, bugun shu yerda yot, kech kirib qoldi. Ertaga men seni Sunbul yoniga olib boraman, — debdi. Gul rozi boʻlibdi. Ovchi mehmonxonaga joy solib Gulni yotqizibdi. Oʻzi boshqa xonaga kirib yotib uxlabdi. Gul, uyqusi kelmay, oʻylab yotibdi, sekin eshikni ochib, koʻchaga chiqibdi. “Koʻchani bir tomosha qilay”, deb aylanib yurganda bir mirshab Gulni koʻrib: “Bu kechasi yurgan oʻgʻri bola boʻlsa kerak”, deb tutib olibdi, olib borib zindonga tashlabdi. Yarim kecha boʻlganda ovchi uygʻonib, Gul uxladimikan, deb mehmonxonaga kirib qarabdi, qarasa, Gul joyida yoʻq emish. Hovliga chiqsa darvoza ochiq emish. Koʻchaga chiqib ancha joygacha boribdi, bir mirshabni koʻribdi, ovchi undan:

— Siz bir yosh bolani koʻrmadingizmi? —deb soʻrabdi.

— Men koʻchada kezib yurganimda bir bolani koʻrdim. Uni kechasi yurgan oʻgʻri bola boʻlsa kerak, deb qamab qoʻydim, — debdi. Ovchi:

— Yomon qilibsan, u bola podshohimizning ukasi edi. Podsho sening bu ishingdan xabar topsa, ikkovimizni ham jazolamay qoʻymaydi, — debdi. Mirshab qoʻrqqanidan ovchiga aytibdi:

— Boʻlmasa, endi bu bolani yoʻqotish kerak. Bolani bir namatga oʻrab xumdonning goʻlohiga tashlaymiz, unda kuyib oʻladi. Biz jazodan qutulamiz, — debdi. Ovchi:

— Darhaqiqat shunday qilaylik, boʻlmasa har ikkimizga ham yomon boʻladi, — debdi. Mirshab yugurib borib bolani zindondan olib chiqibdi. Ovchi bir oq namat keltiribdi. Gulni namatga oʻrab xumdonning goʻlohiga tashlab ketishibdi. Ertasiga tongda bir xotin xumdondan olov olmoqchi boʻlib, goʻlohni kavlasa bir namatning cheti koʻrinibdi. “Bu nima ekan” deb tortib, ichini ochib qarasa, bir chiroyli bola yotgan emish. Bolaning endigina oyogʻi kuygan ekan. Xotinning rahmi kelib, xumdonga tashlagan odamlarni qargʻab, bolani uyiga olib borib, uch oy parvarish qilibdi. Gul tuzalib oʻrnidan turibdi.

Xotin ir yigirar ekan, kunlarning birida yigirgan irini sotib kelish uchun oʻz oʻgʻli bilan Gulni bozorga yuboribdi. Bolalar bozorda yurganda ovchi Gulni koʻrib, tanib qolibdi. Hovliqib mirshabning yoniga boribdi:

— Goʻlohga tashlangan bola oʻlmagan ekan, bozorda ir sotib oʻtiribdi, — debdi. Mirshab kelib qarasa, bola haqiqatan oʻtirgan ekan.

Mirshab darhol bir xotinni chaqirib, qoʻliga birmuncha pul beribdi.

— Anavi ir sotib oʻtirgan bolaning yoniga borib: ”Iping necha pul”, deb soʻragan boʻling, birdaniga “voydod” deb baqiring. Men yugurib borib “Nima boʻldi” deyman. Siz: “Bu bola meni haqorat qildi”, deng, — debdi. Xotin pul uchun hech narsadan qaytmaydigan beburd xotin ekan. U “Xoʻp” deb borib bolaning irini soʻrab turib, birdaniga “voydod” deb yuboribdi. Mirshab yugurib borib:

— Nima boʻldi? — debdi. Xotin:

— Mana bu bola meni haqorat qildi, — debdi. Mirshab darhol bolani sudrab olib borib yana zindonga solibdi. Oradan besh-olti kun oʻtibdi. Shaharda bir atoqli Sobirboy degan savdogar bor ekan.

Mirshab Sobirboyning savdoga joʻnamoqchi boʻlganini eshitib, uning yoniga kelibdi:

— Sizni savdoga boradi deb eshitdim, zindonda bir yomon oʻgʻri muttaham bola bor. Shu bolani sizga arzon bahoga sotaman, uni ham olib keting-da, yoʻlingizdagi ajdahoga tashlang. Ilgari ajdahoga sigir yoki ot tashlab ketgan boʻlsangiz, bu safar shu bolani tashlab ketasiz. Shu yomon boladan hamma qutuladi. Bu bola necha marta zindonga tushgan boʻlsa ham oʻgʻriligini tashlamadi, — debdi.

Sobirboy:

— Ha, juda yaxshi, — debdi. Gulni arzon bahoga sotib olibdi. Shu kuni kechasi boy Gulni tuyaga oʻtqazib, bir necha savdogar karvonlari bilan joʻnabdi. Yoʻlda Gul otlarni boqib, sugʻorib, choylarni qaynatib, tinmay xizmat qilibdi. Uning ishi boyga yoqib qolibdi. Sobirboy ajdaho yotgan joyga kelganda bir tuyani soʻyib goʻshtini unga tashlab oʻtib ketibdi. Uzoq shaharga borib, qirq tuyadagi mollarini sotib, koʻp foyda qilibdi. Bir kun Sobirboy Gulning qoʻliga pul berib:

— Bugun shaharni tomosha qilib kel. Ertaga kechasi oʻz yurtimizga joʻnaymiz, — debdi. Gul pulni olib, suyunib chiqib ketibdi. Shaharni aylanib yurib bir anhor boʻyiga kelibdi. Shu anhorda choʻmilmoqchi boʻlibdi. Qarasa, anhorning yonida juda katta, chiroyli bir imorat ham bor emish. Anhorning suvi tiniq, muzdek ekan. Gulning choʻmilgisi kelibdi. Kiyimlarini yechib, choʻmilibdi. Suvdan chiqib kiyimlarini kiyib tursa, bir qizil olma suvga tushibdi. Gul suvdan olmani olib chiqsa, yana bir olma tushibdi. Uni ham olib chiqsa, yana bittasi tushibdi. Gul bu olmani ham olib hayron boʻlib, kiyimlarini kiyib baland imoratning yuqori qavatlariga qarasa, derazadan bir chiroyli qiz qarab turgan emish. Qiz Gulni “Beri keling”, deb imlabdi. Gul qiz turgan tomonga qarab yuribdi. Katta imoratning yoniga borishi bilanoq qiz ichkaridan chiqibdi. Qiz yigitni koʻrishi bilanoq qizarib, yerga qarabdi:

— Qayerdan boʻlasiz, bu yerda nima qilib yuribsiz? — deb soʻrabdi.

Yigit musofir ekanini, bir boyning xizmatkori boʻlib bu yerlarga kelib qolganini aytib beribdi. Qiz Gulga:

— Siz menga yoqib qoldingiz, olmani men tashlagan edim. Qani endi ikkimiz birga oʻynab, kulib yursak, — debdi.

— Sizdek boyning qizi mendek musofir, kambagʻal yigitga tegarmidi, qani endi sizga yetishsam, — debdi.

— Siz otamga sovchi yuboring. Otam sizdan faqat yetti xum tilla soʻraydi, xolos, — debdi qiz.

Gul:

— Sizga aytdim-ku, kambagʻalman deb, menda yetti xum tilla u yoqda tursin, yetti dona chaqa ham yoʻq, — debdi. Qiz:

— Agar siz sevib, koʻngil bersangiz sovchi yubora bering, hammasini oʻzim toʻgʻrilayman, — debdi.

— Soʻzingizda tursangiz mayli, sovchi yuboraman, — debdi Gul.

— Boʻlmasa vaʼdamiz vaʼda! Siz otamga sovchi yuboring, mana bu kalitni oling! Otam yetti xum tilla soʻrasa, falon yerda bir hovli bor. Hovliga kirsangiz bir uy bor. Uyning eshigini oching. Shu uyda mening yetti xum tillam bor, shuni olib otamga yuboring, — debdi qiz. Gul kalitni olib, boyning yoniga qaytibdi.

— Shaharni yaxshi tomosha qildingmi? —deb soʻrabdi boy.

— Juda yaxshi tomosha qildim. Bir qizni yaxshi koʻrib qoldim, sizga malol kelmasa oʻshanga sovchi boʻlib borsangiz, — debdi. Sobirboy:

— Ie, esingni yedingmi, hech narsang boʻlmasa, qanday qilib uylanasan? — debdi boy. Gul:

— Boy bobo, tashvish tortmang, bir ilojini qilarman, sizni uyaltirmayman, — debdi. Boy:

— Ha, uyaltirmasang borib koʻray, — deb qizning uyiga bir kishi bilan sovchi boʻlib boribdi. Qizning otasi:

— Qizimni beraman, lekin yetti xum tilla qalin bersangiz, — debdi. Sobirboy yetti xum tillaning daragini eshitib, qoʻrqib oʻrnidan turibdi:

— Xoʻp, oʻgʻlim bilan gaplashib koʻrayin, — deb xayrlashibdi. Karvon saroyga hovliqqanicha yetib kelibdi. Gul uni koʻrishi bilanoq:

— Boy aka, qizning otasi nima dedi? — deb soʻrabdi. Sobirboy zarda bilan:

— Nima der edi. Yetti xum tilla keltirsangiz, qizimni beraman, boʻlmasa ovora boʻlmang, dedi. Hayron boʻlib qoldim. Men butun mol-mulkimni sotsam ham yetti xum tillaga ega boʻla olmayman, — debdi. Gul:

— Siz xafa boʻlmang, boy bobo! Qizning otasiga yetti xum tilla topib beramiz, — debdi-da, qizning gaplarini aytibdi. Ikkovi birgalashib qiz aytgan uyga boribdi, yetti xum tillani olib qizning otasiga berishibdi.

Boy toʻy-tomosha qilib qizni Gulga beribdi. Qiz har kuni ertalab choy qoʻyib, dasturxon tayyorlar ekan. Sobirboy Gul bilan qizning xizmatidan xursand ekan. Bir kun Gul bilan qiz uxlab qolib, vaqtida choy qaynatmabdi. Boy ularni uygʻotish uchun Gul bilan qiz yotgan uyga kiribdi. Qizning chiroyliligini koʻrib, unga oshiq boʻlib qolibdi. Fikri buzilib: “Shunday chiroyli qiz mening malayimga teng emas. Bu qiz menga munosib ekan, qanday boʻlmasin Gulni yoʻqotib, qizni oʻzim olishim kerak”, deb oʻylabdi. Ularni uygʻotib, oʻzi turgan uyga kelibdi. Gul oʻrnidan turib, tashqariga chiqibdi, chiqib otlarni sugʻoribdi, qiz choy qaynatibdi. Oʻtirishib choy ichishibdi. Sobirboy choyni ichib boʻlib:

— Endi sizlar hamma narsani joylanglar. Men hozir bir aylanib kelaman, ertaga ertalab yoʻlga chiqamiz, — debdi.

Gul bilan qiz bor narsalarini yigʻishtirishibdi. Sobirboy bir sandiqchining doʻkoniga borib, unga:

— Menga bir mustahkam sandiq yasab, kechasi karvon saroyiga olib boring. Men sizni kutib oʻtiraman, — debdi va saroyiga joʻnabdi.

Kechasi hamma uxlagandan keyin boy sandiqchini kutib oʻtiribdi. Yarim kechada sandiqchi sandiqni olib kelibdi. Boy pul berib sandiqchini joʻnatibdi, sandiqni Gul koʻrmaydigan bir joyga yashiribdi. Ertasiga tongda boy, Gul va qiz yoʻlga chiqishibdi. Ikki kun yoʻl bosib, bir joyda dam olish uchun toʻxtashibdi. Gul bilan qiz uxlab qolibdi. Sobirboy Gulning oyoq-qoʻllarini bogʻlab, sandiqqa solib, daryoga tashlab oqizib yuboribdi, qizni esa oʻzi bilan olib ketibdi.

Gul daryoda oqib-oqib Sunbul podsho boʻlib yashayotgan shaharga kelib qolibdi. Daryo ikkiga boʻlinib, bir qismi Sunbul podshoning bogʻidan oʻtar ekan. Sandiq bogʻga oqib kirib bir joyda toʻxtabdi. Tongda bogʻbon suv olish uchun daryo boʻyiga kelgan ekan, koʻzi sandiqqa tushibdi. Darhol sandiqni suvdan sudrab chiqaribdi. Sandiqni ochib qarasa, bir chiroyli yigit holdan ketib, hushsiz boʻlib yotgan emish. Bogʻbonning yigitga rahmi kelib, uni uyiga olib kirib dori-darmon bilan parvarish qilibdi. Bogʻbonning hech farzandi yoʻq ekan. Gulni xuddi oʻz farzandidek juda yaxshi koʻrib qolibdi. Oradan oʻn kun oʻtgandan keyin u sogʻayibdi. Bir kun bogʻdagi gullardan terib, bir guldasta bogʻlab, bogʻbonga beribdi:

— Mana shu gulni podshohingizga olib boring. Podsho “Gulni kim bogʻladi”, deb soʻrasa, oʻzim, deb ayting, — debdi.

Bogʻbon gulni Sunbul podshoga olib boribdi. Sunbul gulni olib, u yoq-bu yogʻini koʻrib, hidlab:

— Bu gulni kim bogʻladi? — deb soʻrabdi. Bogʻbon:

— Oʻzim bogʻladim, — debdi. Sunbul:

— Rahmat! — deb gulni olib qolibdi. Bogʻbon bogʻga qaytibdi. Sunbul gulni koʻrib, ukasi Gul esiga tushib juda xafa boʻlibdi. “Ukam xuddi shunday gul bogʻlar edi. Bu gulni ukam bogʻlamadimikin, deb oʻylabdi. Yana “Yoʻq, men ukamni oʻzim toshlar orasiga koʻmib kelgan edim-ku”, deb oʻksinib yigʻlabdi.

Kunlarning birida Gul koʻchaga chiqib aylanib yursa, odamlar u yoq-bu yoqqa ot chopishib, tomosha qilib yurishgan emish. Gul uyga kirib bogʻbondan soʻrabdi:

— Bobo, nima uchun odamlar ot chopib, tomosha qilib yuribdilar? — debdi. Bogʻbon:

— E, bolam, shahrimizda Sobirboy degan katta savdogar bor.

U savdogar borib bir qizni olib kelgan ekan. Shu qizni olmoqchi. Qiz “Meni oladigan boʻlsangiz qirq kun toʻy-tomosha qilib bering. Shunda bu taklifingizga koʻnaman”, degan ekan. Boy toʻy-tomosha berayotir.

Bugun shu toʻyning boshlanganiga oʻttiz sakkiz kun boʻldi, — debdi. Gul xotinining Sobirboyga tegmoqchi boʻlganini eshitib juda qaygʻuribdi.

Kechasi oʻylab, uxlamabdi. Tong otibdi. Gul bogʻdagi eng ajoyib xushboʻy gullardan bir dasta yasabdi. Nonushta vaqtida bogʻbonga aytibdi:

— Ota, men sizga bir ish aytsam, qilasizmi? — debdi.

— Qani ayt, bolam, bajaraman, — debdi chol.

— Siz qalandar kiyimini kiyib, eshakka mining, qoʻyningizga mana bu guldastani solib boyning uyiga boring. Qiz yoningizga chiqsa, qoʻyningizdagi gulni hech kimga koʻrsatmay qizga bering. “Gul oʻzi bormi”, deb soʻrasa, “Bor” deb ayting, — debdi.

Bogʻbon qalandar kiyimini kiyib, eshakka minib, Gul yasab bergan guldastani olib, qoʻyniga solib, Sobirboyning eshigiga gadoy suratida boribdi.

— Haq, Olloh, — debdi. Qiz uydan yugurib non koʻtarib chiqibdi.

Bogʻbonga nonni uzatganida bogʻbon qoʻynidan gulni chiqarib qizga beribdi. Qiz guldastani koʻrib tanibdi.

— Gul oʻzi bormi? —deb soʻrabdi. Bogʻbon:

— Bor, sogʻ-salomat yuribdi, — debdi. Qiz suyunib:

— Unday boʻlsa, bugun Gulni olib keling, — debdi. Bogʻbon uyiga qaytib qizning soʻzlarini Gulga aytibdi. Shu kunning oʻzida Gul ham qalandar kiyimini kiyib bogʻbon bilan birga Sobirboyning eshigiga borishibdi. Qiz suyunib, ularni uyiga olib kiribdi, Gul bilan qiz bir-biri bilan koʻrishib, yigʻlashibdi.

— Men boyga qirq kun toʻy qilsangiz tegaman, dedim. Qirq kun ichida sizdan xabar toparman, deb oʻyladim. Endi koʻrishdik. Ertaga qirq kun toʻladi. Kechqurun nikoh oʻqitadi. Endi menga maslahat bering, nima qilay, nima qilsam boydan qutulib, yana ikkimiz birga boʻlamiz, — debdi qiz.

Gul oʻylab-oʻylab turib:

— Ertaga qirq kun ham toʻlsin, nikoh qilish oldidan odamlarga ayting: “Boy akam qirq kun toʻy qildi. Endi yana bir shartim bor: shuni bajarsa tegaman, shartim shundan iboratki, Sunbul bilan Gul hikoyasini aytib bersin. Agar oʻzi aytib bera olmasa, uni biladigan biror kishi topsin”. Buni hech kim bilmaydi, oʻzim aytaman, — debdi.

Qiz:

— Xoʻp, aytaman, — debdi. Ular xayrlashib, bogʻbon bilan Gul uylariga joʻnabdi. Toʻy-tomoshaga qirq kun toʻlibdi. Nikoh qilish oldidan qiz chiqib, xalqqa qarab, Gul oʻrgatgan gaplarni aytibdi. Sobirboy bu hikoyani bilmaganidan xafa boʻlib, qizning gaplarini Sunbul shohga borib aytibdi. Podsho hayron boʻlib:

— Mayli, ertaga shaharga butun xalqni yigʻib soʻraylik: oradan biror kishi chiqib, aytib berar, — debdi. Qirq birinchi kuni Sunbul shoh butun xalqni yigʻib:

— “Sunbul bilan Gul” hikoyasini kim biladi? —deb soʻrabdi.

Ular orasida bu hikoyani biladigan hech kim yoʻq ekan. Podsho:

— Bu yerga kelmagan hech odam qoldimi? — debdi. Bir odam chiqib:

— Podshohim, sizning bogʻboningiz bilan uning uyida turadigan bir tozi bola qoldi, — debdi.

Sunbul darhol odam yuborib ularni keltiribdi. Gul esa kiyim kiyib tozi qiyofasida kelgani uchun uni Sunbul tanimabdi. Gul Sunbulni tanibdi. Sunbul Guldan:

— “Sunbul bilan Gul” hikoyasini bilasanmi? — deb soʻrabdi. Gul:

— Bilaman, — debdi.

Gul oʻzining boshidan oʻtganlarni birma-bir hikoya qilib beribdi. Birinchi marta tosh orasidan chiqarib, bu shaharga olib kelgan ovchini oʻz yoniga chaqiribdi. Ovchi Gul yoniga kelib oʻtiribdi. Gul hikoyasini davom ettirib, mirshabni chaqiribdi. Mirshab ham Gul yoniga kelib oʻtiribdi. Yana hikoyasini davom ettiribdi, soʻngra Sobirboyni chaqirib, yoniga oʻtqazibdi. Ovchi, mirshab, Sobirboy qoʻrqqanlaridan dagʻ-dagʻ titrab oʻtiribdilar.

Gul hikoyasini davom ettirib, tamom qilish oldida xumdondan oʻzini qutultirib, parvarish qilgan xotinni, suvdan, sandiqdan olib tarbiya qilgan bogʻbonni yoniga chaqirib olibdi.

— Endi hikoyam tamom. Menga yaxshilik qilganlar mana shu xotin bilan bogʻbon, yomonlik qilganlar ovchi, mirshab ikkovi, — deb koʻrsatibdi. — Mening xotinimni olmoqchi boʻlib, meni suvga oqizgan, qirq kun toʻy-tomosha qilgan savdogar Sobirboy mana shu, — deb uni ham koʻrsatibdi. — Men tozi, qalandar bola emasman. Men mana shu Gul degan bolaning oʻziman. Men Sunbul deb atagan akam — Siz, podshohim, — deb kiyimlarini yechib, boshidagi yasama tozini olib tashlabdi. Sunbul ukasi bilan quchoqlashib koʻrishibdi. Darhol ovchi, mirshab va Sobirboyni dorga ostiribdi. Bogʻbon bilan xumdondan qutqarib olgan xotinga rahmat aytib, ularga tillalar beribdi; ularni yaxshi imoratlarga oʻtqazib, izzat-hurmat qilibdi. Xotin bilan bogʻbon Sunbul bilan Gulga ona va ota boʻlibdi. Gul Sunbulga vazir boʻlibdi. Qirq kecha, qirq kunduz toʻy-tomosha boʻlib, Gul va uning xotini qaytadan qoʻshilishibdi, aka-uka murod-maqsadlariga yetibdilar.