Sichqon qiz

Bir zamonda bir yigit uylangan ekan. Oradan uzoq yillar oʻtibdi, farzand koʻrmabdi. U yigit xotini bilan tilak tilashar ekan, bizga ham Xudo bir farzand bersa ekan, deb topganiga shukr qilib umr oʻtkazishar ekanlar.

Bir kuni ikkovi hovlining sahnida choy ichib oʻtirishsa, osmonda bir qargʻa sichqonni dumidan tishlab kelayotgan emish. Ikkovi osmonga qarab:

— Anovini qarang, — deyishsa, ola qargʻa “gʻa!” — deb ogʻzidan sichqonni tashlab uchib ketibdi. Sichqon bularning oʻrtasiga tushib, bir dumalab, aksirib, chiroyli qizga aylanibdi. Er-xotin nihoyatda sevinishibdi. Hamma tanish-bilish, qarindosh-urugʻlar kelib, qizni koʻrib, muborak boʻlsin, deb olqishlabdilar. Qiz katta boʻlaveribdi. Kunlardan bir kun ota-onasi qizga:

— Qizim, bizlar sening ota-onangmiz. Sen endi katta boʻlib qolding. Qiz katta boʻlgach, voyaga yetgach, ota-onaning vazifasi uni kuyovga berish, — debdilar. Qiz:

— Kuyov deganingiz nima boʻladi? — deb soʻrabdi.

— Erga beramiz, kuyov koʻramiz, — deyishibdi ota-onasi.

— Men erga tegmayman, — debdi qiz.

— Agar erga tegmasang, mahalladan, qarindosh-urugʻdan bizlar uyalamiz, gap tegadi, — deptilar. Shunda qiz:

— Men zoʻrga tegaman, — depti.

— Bu nima deganing? — deb soʻrabdilar.

Shunda qiz:

— Kechasi osmonda oy koʻrinadi, oy tepaga kelganda undan:

— Ho oy, oyday qizimni olasanmi? — deb soʻrangiz, oy nima der ekan? — depti. Qizning ota-onasi tunda oyga:

— Ey oy, oyday qizimni senga bersak olasanmi? — deb soʻraptilar. Oy:

— Men olmayman, agar qizing zoʻrga tegaman desa, zoʻrga beringlar. Men zoʻr emasman, — depti.

— Butun jahon olam, sendan nur oladi, nega sen: “Men zoʻr emasman”, deysan, — deptilar. Shunda oy:

— Quyosh mendan zoʻr, oyday qizingni quyoshga ber! — depti. Ular ertasi kuni quyoshga qarab:

— Ey quyosh, oyday qizimizni olasanmi? — deb soʻrabdilar. Shunda quyosh:

— Men zoʻr emasman, mendan zoʻrga ber, men olmayman, — depti.

— Yer yuzida borliq, jonli-jonsiz narsalar sendan foydalanadi, nega men zoʻr emasman, deysan. — Quyosh:

— Goh vaqtda bulut kelib betimni berkitadi. Mendan bulut zoʻr, qizingni bulutga ber! — depti. Ertasiga bulut kelibdi. Ota-ona bulutga murojaat etibdilar.

— Ey bulut, mana bu qizimni beraman, olasanmi? — deptilar. Bulut:

— Men zoʻr emasman, sen qizingni zoʻrga ber! — debdi.

— Sen oyning, kunning yuzini berkitasan-ku, nima uchun men zoʻr emasman, deysan. — Shunda bulut:

— Shamol meni bezovta qiladi, mendan ham shamol zoʻr! Qizingizni shamolga bering! — depti. Ertasiga qattiq shamol turibdi. Shunda ular:

— Ey shamol, mana bu oydek qizimizni senga bersak olasanmi? — deganda shamol:

— Men zoʻr emasman, mendan ham zoʻrlar bor, — debdi.

— Sen shamol, koʻchalarni changitasan, dov-daraxtlarni sindirasan, nima uchun zoʻrmasman, deysan.

— Shu zoʻrligim bilan togʻni qimirlata olmayman, togʻ mendan ham zoʻr. Shunda qiz ota-onasiga:

— Endi meni toqqa olib boring-chi, togʻdan nima tovush chiqarkin, — depti. Ota-ona qizni yetaklab, toqqa olib borishibdi.

— Ey togʻ, mening oyday qizim bor, olasanmi? — deyishipti. Togʻdan ovoz eshitilibdi:

— Men zoʻr emasman, qizingni mendan zoʻrga ber, — depti.

— Sen togʻsan, nimaga zoʻr emasman deb aytasan, — desalar, togʻ:

— Mening ichimda, necha ming-minglab sichqon bor. Ichimni teshib, gʻor qilib yuborgan. Bersang, agar qizingni sichqonga ber! — degan ovoz eshitilibdi. Qiz:

— Sizlar menga ota-ona boʻldingiz. Boqdingiz, tarbiyaladingiz, voyaga yetkazdingiz. Men esa, sichqonlar podshosining qizi edim. Sizlar befarzandlikdan koʻp xoʻrlik tortganliklaringiz uchun bir qargʻa mening dumimdan tishlab ikkovingizga roʻpara qilgan edi. Qanday yoʻl bilan qiz boʻlib qolganimni oʻzim ham bilmay qoldim. Ikkovlaringizni xoʻp suyuntirdim. Endi anigʻini aytsam, “goʻshtning asli qazi bilan qartadir, chaynayversang, asli zotiga tortadir”, deganlaridek, men endi oʻz otimni aytib qichqiraman, togʻning orasidagi hamma sichqonlar chiqadi, — deb bir chinqiribdi. Er-xotin hayron boʻlib qolaveribdilar. Qiz bir dumalab, sichqon boʻlib, sichqonlarga qoʻshilib ketibdi, togʻ orasiga kirib, yoʻq boʻlibdi.