Sichqon, qargʻa, qurbaqa va kiyik doʻstligi
Bir katta chorbogʻda sichqon, qargʻa va baqa yashar edilar.
Bir kun bular sichqonning rahbarligida toʻplanib, majlis qilibdilar. Majlisda sichqon ittifoqlikning foydasi va yakka-yolgʻizlikning zarari haqida soʻzlab, tushuntiribdi. Ayni majlis qizigan paytda bir kiyik orqasidan ovchi quvgan holda bularga qarab, hoʻngrab kelayotganini koʻribdilar va darhol kiyikni bir bogʻ oʻtning orasiga yashiribdilar, sichqon yerning yorigʻiga, qargʻa daraxt uchiga uchibdi, qurbaqa suvga kirib yashirinibdi. Daraxt ustida oʻtirgan qargʻa ovchining sarson boʻlib, qaytib ketayotganini koʻrgach, oʻrtoqlarini chaqiribdi:
— Bekingan joylaringdan chiqaveringlar, ovchi ketdi, — debdi. Ular yana toʻplanishibdilar. Kiyik esa oʻzini ovchi qoʻlidan qutqargan oʻrtoqlariga tashakkurlar bildiribdi va oʻzini saflariga olishni iltimos qilibdi.
Men yolgʻizman, ovchilar meni har vaqt xavotirga soladilar, debdi. Kiyik talabi qabul boʻlibdi. Sichqon birlikning ahamiyatini unga tushuntiribdi. Shunday qilib, toʻrt oʻrtoq doʻstlikda yashayveribdilar.
Bir kuni kiyik oʻrtoqlaridan adashibdi-da, boshqa bir ovchining qopqoniga ilinibdi. Bundan xabardor boʻlgan ovchi kiyikni darhol tutib, daraxtga bogʻlab qoʻyibdi. Oʻzi yana ovga ketibdi. Bu sirdan faqat daraxtda turgan qargʻagina xabardor edi. U daraxtdan tushib, voqeani sichqon bilan baqaga aytibdi. Sichqon qargʻa bilan kiyikni qutqarishga bormoqchi boʻlibdilar. Qurbaqani qoldirmoqchi boʻlibdilar. Chunki ovchi quvganda qocha olmay qoʻlga tushishi mumkin edi. Sichqon oldin, qargʻa keyin oʻrtoqlarini qutqarmoqchi boʻlib yoʻlga tushibdilar. Ular endi yetganda, orqadan qurbaqa ham sudralib borayotganini koʻribdilar. Sichqon bilan qargʻa qurbaqaga nasihat qilib, orqaga qaytishini soʻrabdilar. U qaytmasdan:
— Men ham kiyik oʻrtogʻimni qutqarishga boraman, — debdi. Sichqon bilan qargʻa kiyik oldiga yetib boribdilar. Qargʻa daraxt ustida uchib chiqib, ovchini kuzatib turibdi. Sichqon esa kiyik bogflangan arqonni kemirib tashlabdi. Shu soatda ovchi kelib qolibdi. Ular qochibdilar, qurbaqadan boshqasi qutulibdi. Ovchi quruq qaytmayin, deb baqani ushlab toʻrvasiga solib, uyiga ravona boʻlibdi. Qutulgan doʻstlar toʻplanib, baqani qutqarish maslahatini koʻribdilar. Bularga sichqon shunday yoʻlni oʻrgatadi:
— Kiyik, sen yolgʻondan choʻloq boʻlasan, qargʻa sening boshingga qoʻnib, yolgʻondan ikki koʻzingni choʻqib boraveradi. Ovchiga yaqinlashganda, bu holni koʻrgan ovchi darhol kiyikni tutaman deb, qurbaqani tashlab senga yuguradi. Shu payt men borib, qurbaqa yotgan xaltaning ipini qirqib, uni qutqaraman. Sichqon aytgan reja ijro boʻlibdi. Qurbaqa qutulibdi. Ovchi esa bular tomonga sira kelmas boʻlib, boshqa tomonga yoʻl solibdi.
Yovdan qutulgan toʻrt doʻst birga oʻz vatanlari boqqa omon-eson qaytibdilar. Sichqon koʻp tashakkurlarga sazovor boʻlib, maqsadiga yetibdi.
