Qargʻa bilan kunjut

Bor ekan, yoʻq ekan, burungi zamonlarda bir qargʻa bilan kunjut bor ekan. Bular ikkalasi bir-biri bilan juda doʻst ekan.

Kunlarning birida qargʻa hech qayerdan ovqat topa olmasdan juda och qolibdi. Qargʻa: “Endi ovqatni qay yerdan topaman”, deb oʻylab turgan vaqtida kunjut esiga tushib qolibdi-da, kunjutning yoniga borib:

— Endi seni yeyman, — debdi. Qargʻadan bu soʻzni eshitgan kunjut shunday deb javob beradi:

— Sen tumshugʻingni har xil halol-harom narsalarga suqib yurasan. Sen oldin daryoga borib tumshugʻingni yuvib kel, soʻngra mayli, boʻlmasa meni harom qilasan, — debdi. Qargʻa uchib daryoning labiga borib:

— Daryo, daryo, bergin suv, chayay tumshuq, yeyay kunjut, — deb aytibdi.

Daryo:

— Sen tumshugʻingni har xil narsalarga suqib yurasan, borib kuloldan koʻzacha olgin-da, mendan suv olib tumshugʻingni chayqa. Boʻlmasa sen meni harom qilasan, u vaqtda butun xalq harom suv ichishiga toʻgʻri keladi, — debdi. Qargʻa kulolga borib:

— Kulol, kulol, bergin koʻza, boray daryo, olay suv, chayay tumshuq, yeyay kunjut, — deb aytibdi.

Kulol:

— Tuprogʻim yoʻq. Agar tuproq keltirib bersang, tekin koʻzacha yasab, pishirib beraman, — debdi. Qargʻaning jahli chiqib tuproqqa borib:

— Tuproq, tuproq, bergin tuproq. Boray kulol, olay koʻza, boray daryo, olay suv, chayay tumshuq, yeyay kunjut, — debdi.

Tuproq:

— Sen meni tumshugʻing bilan qaziy olmaysan, borib kiyikning shoxini olib kel. Soʻngra qazib olasan, debdi. Qargʻa tuproqdan ham xafa boʻlib, kiyikning yoniga boribdi:

— Kiyik, kiyik, bergin shox, boray tuproq, olay tuproq, boray kulol, beray tuproq, olay koʻza, boray daryo, olay suv, chayay tumshuq, yeyay kunjut, — deb aytibdi.

Kiyik oʻzi sutsizligidan bolasini qanday toʻygʻazishni bilmay turgan edi. Toʻsatdan qargʻa borib shoxingni ber deganiga hayron boʻlib turdi-da, soʻngra:

— Agar sut keltirib bersang, shoximni beraman, — deb javob beribdi. Qargʻa ochligidan nima qilishini bilmay, sigirga borib:

— Sigir, sigir, bergin sut, boray kiyik, beray sut, olay shox, boray kulol, beray tuproq, olay koʻza, boray daryo, olay suv, chayay tumshuq, yeyay kunjut, — debdi.

Sigir:

— Sen menga oʻt keltirib bersang, men senga sutimdan beraman, — deb javob beribdi. Qargʻaga bu yerda ham najot boʻlmagach, oʻtga borib yuqoridagi soʻzlarni aytibdi. Oʻt:

— Oʻroq olib kelib oʻrib ol, — deb javob beribdi. Qargʻa borib temirchidan bitta oʻroq berishni soʻrabdi. Temirchi qargʻaga bir oʻroq beribdi. Qargʻa oʻroqni olib, oʻtni oʻrib, sigirga beribdi. Sigirning sutini olib kiyikka beribdi. Kiyikning shoxini olib kulolga beribdi. Kulol tuproq kovlabdi, tuproqni olib koʻza yasabdi, undan koʻzani olib daryoga boribdi, daryodan toʻldirib suv olibdi-da, tumshugʻini chayqab, kunjutni yeb qornini toʻygʻazibdi. Shu bilan murod-u maqsadiga yetibdi.