Podsho, vazir va boyoʻgʻli
Oʻtgan zamonda bir podsho-yu bir vazir boʻlgan ekan. Ular juda zolim, adolatsiz boʻlganidan qashshoq xalq adolatli podsho yurtiga koʻcha boshlabdi. Bu hol podsho bilan vazirni ham tashvishga solibdi.
Bir kuni vazir bir daraxtning yonidan oʻtib ketayotib, ikki boyoʻgʻlining gaplarini eshitib qolibdi. Vazir «qani boyoʻgʻlilar nimalar haqida gaplashar ekan» deb, ularning gaplariga quloq solibdi, Boyoʻgʻlilardan birining oʻgʻli, birining qizi bor ekan. Ikkovi oʻzaro quda boʻlmoqchi ekanlar. Qizi bor boyoʻgʻli:
— Qalinga nima berasiz? — deb soʻrabdi.
— Siz nima xohlasangiz shuni beraman, — debdi oʻgʻli bor boyoʻgʻli.
Shunda qizi bor boyoʻgʻli sayrab turib:
— Qizimning qaliniga oʻnta choldevor bersangiz boʻladi, — debdi.
Oʻgʻli bor boyoʻgʻli esa:
— Siz bunchalik umidsizlikka tushmang, aksincha, — deb davom etibdi u, — agar hozirgi podshomiz taxtda tursa, manavi ikkiyuzlama sotqin vazirimiz ham oʻz vazifasida yuradigan boʻlsa, qizingizning qaliniga oʻnta emas, ellikta choldevor beraman. Chunki ikki zolimning dastidan bechora mehnatkash dehqonlar adolatli shoh hukmronlik qiladigan yurtga koʻchib ketmoqda,—debdi.
Shunday qilib boʻlajak qudalar oʻzaro kelishib uchib ketibdilar.
Vazir ham saroyga kelibdi. Podsho esa:
— Nega bugun kech qolib keldingiz yoki biror yerda ushlanib qoldingizmi? Sababi bormi? — deb soʻrabdi vazirdan.
— Ha, kech kelishimning sababi bor. Yoʻlda ikki boyoʻgʻlining oʻzaro suhbatini eshitib, dong qotib qoldim, — debdi vazir.
— Xoʻsh, oʻsha ikki boyoʻgʻli nimalar haqida suhbatlashishdi? — deb qiziqibdi podsho.
Vazir boyoʻgʻlilar oʻrtasida boʻlgan gaplarni podshoga aytib beribdi va:
— Agar xalq zulmimizdan qochib adolatli podsho hukmdorlik qiladigan mamlakatga koʻchib ketaverar ekan, boyoʻgʻlilar qalin evaziga ellikta emas, undan ham koʻp choldevor beradigan boʻladilar, — deb davom ettiribdi vazir.
Bu gaplar podshoni ham oʻylatib qoʻyibdi. Podsho bilan vazir shu kundan boshlab adolatsizlik, zolimlik, tovlamachilikdan voz kechib, xalqparvar, adolatli boʻlishga ahd qilibdi.
