Podsho va dehqon qizi

Bir podsho bor ekan, uning bir vaziri boʻlar ekan, uni podsho juda yaxshi koʻrar ekan. Podsho vazirini uylantirmoqchi boʻlibdi, ammo qizlarning birontasi unga yoqmabdi.

Kunlardan bir kuni podsho vaziri bilan sayohatga chiqibdi. Ular bir qishloqqa yaqinlashib qolganida uchta boʻyi yetgan qiz oʻtin koʻtarib kela beribdi. Shu payt birdaniga jala quyib qolibdi. Qizlardan ikkitasi oʻtinini koʻtarib qishloqqa keta beribdi, bittasi esa oʻtinini yerga qoʻyib, oʻtin ustiga choponini yopibdi-da, oʻzi oʻtinning panasida oʻtiribdi. Yomgʻir bosilgach, haligi qiz oʻtinni koʻtarib qishloqqa qarab joʻnabdi. Podsho uni toʻxtatib:

— Nega sen bu yerda qolding-u, ikki sheriging toʻxtamay qishloqqa keta berdi? — deb soʻradi.

— Ikki sherigim toʻxtamay ketdi-yu, ustidagi kiyimlari ham, oʻtini ham hoʻl boʻldi. Mening esa toʻnim hoʻl boʻldi-yu, oʻtinim hoʻl boʻlmadi. Men uyga borib oʻtinni yoqib, toʻnimni quritaman-da, yana ishga keta beraman. Urtoqlarimning esa toʻni ham, oʻtini ham hoʻl boʻldi, ular endi oʻtin tergani chiqisha olmaydi, — deb javob beribdi qiz.

Qizning bu gapi podshoga maʼqul tushibdi va unga qarab:

— Uylaringizga mehmon boʻlib borsak, bizni nima bilan mehmon qilasizlar? — debdi.

— Sizlar boraveringlar, topsak bitta soʻyamiz, topmasak ikkita soʻyib mehmon qilamiz, — debdi qiz.

Qizning bu gapiga podsho oʻzicha ajablanib: “Bu qanaqasi boʻldi, topsa bitta, topmasa ikkita soʻyib mehmon qilarmish” — debdi va vazirni boshlab haligi qiznikiga mehmonga boribdi. Uy egalari podshoga soʻyish uchun qoʻni-qoʻshnilaridan birorta qoʻy topisha olmabdi, noiloj erta-indin tugʻay deb turgan bir qoʻylari bor ekan, oʻshani soʻyib podsho bilan vazirni mehmon qilishibdi. Shuning uchun dono qiz podshoga, “Topsak bitta soʻyamiz, topmasak ikkita soʻyamiz”, degan ekan. Podsho qizning aqliga va esliligiga qoyil qolib tahsinlar oʻqibdi va ota-onasini chaqirib, ulardan qizini vazirga berishga rozilik soʻrabdi. Ota-onasi rozi boʻlib, qizini vazirga erga berishibdi.

Podsho vazirini uylantirishga uylantirib qoʻyibdi-yu, keyin uning xotiniga oʻzi oshiq boʻlib qolibdi. Endi u vazirni yoʻqotish payiga tushibdi, oʻylab-oʻylab vazirga qirqta qoʻchqor berib:

— Shu qoʻchqorlarni qirq kun ichida bittadan tugʻdirib saksonta qilib mening oldimga olib kelasan, agar shu ishni bajarmasang, oʻldiraman, — debdi.

Vazir nima qilishini bilmay, qirqta qoʻchqorni haydab uyiga boribdi. Uning ahvolini koʻrgan xotini:

— Nega muncha xafasiz, nima ish boʻldi? — deb soʻrabdi. Vazir boʻlgan gapni xotiniga aytib beribdi.

— Xafa boʻlmang, buning chorasi oson, — deb xotini vazirni yupatibdi.

Vazir xotinining aytganini qilib, har kuni bittadan qoʻchqorni soʻyibdi, Er-xotin maishat qilib yeb yotaverishibdi. Qirq kunda qoʻylarni yeb tugatishibdi. Podshoning bergan muhlati tugabdi, vazirning koʻnglini gʻam bosibdi, “Podshoga endi nima javob qilaman”, deb oʻylanib turgan ekan, xotini:

— Gʻam yemang, javobini oʻzim beraman, — debdi. Qirq birinchi kuni vazirning uyiga podshoning oʻzi kelibdi. Vazirning xotini eriga:

— Siz ichkari kirib turing, podshoga javobini oʻzim beraman, — debdi. Podsho vazirini chaqirgan ekan:

— Ha, — debdi xotini.

— Vazir qani? — debdi podsho.

— Podsho boʻlmay qoling. Vaziringizni kuni bilan toʻlgʻoq tutib, endi tugʻdilar. Ichkariga kirib bolalarini yoʻrgaklab oling, — debdi xotini.

— Sen qanday ahmoq xotinsan, erkak kishi ham tugʻadimi? — debdi podsho.

— Ey podshohim, sizning erkak qoʻylaringiz tuqqandan keyin, vaziringiz ham tugʻadi-da, — deb javob beribdi vazirning xotini.

Xotinning bunday javobiga podsho nima deyishini bilmay:

— Ey, ayb menda ekan. Vazir ertaga saroyga borsin, — deb qaytib keta beribdi.

Podshoning vazirning xotiniga boʻlgan muhabbati kundan-kunga kuchayib bora beribdi. Podsho vazirni uzoq safarga joʻnatibdi-da, kechqurun oʻzi uning uyiga boribdi. Vazirning xotini ham uni juda yaxshi kutib olib, mehmon qilibdi.

— Men senga oshiq boʻlib qoldim, seni eringdan ajratib olaman, bugun sen bilan shu yerda qolaman, — debdi podsho.

— Xoʻp mayli, podshohim, siz aytgancha boʻlsin. Boʻlmasa, siz choy ichib turing, men yasanib chiqay, — deb xotin boshqa bir uyga kirib ketibdi-da, podshoning yoniga yasanib-tusanib chiqibdi.

— Mana men tayyorman, lekin sizga avval aytib qoʻyadigan qiyomatli qarzim bor. Uyda erim boʻlmagani uchun oʻzim yeyman-ku, deb onamning sutidan taom pishirgan edim, siz ulardan tatib koʻribsiz. Endi siz menga ogʻa, men esa sizga singil boʻlib qolibman. Agar shariat lozim koʻrsa, men bilan ishrat qilsangiz mayli, — debdi.

Podsho nima qilishini bilmay, chiqib keta beribdi.

Vazir safardan qaytgach, qoʻshnilari unga oʻzi yoʻq vaqtida uyiga podshoning kelganini aytib qoʻyishibdi. Buni eshitgan vazir safardan qaytgan boʻlsa ham uyiga, xotinining yoniga bormabdi. Buni eshitib qizning otasi toʻgʻri podshoning oldiga boribdi. Podsho vazir bilan birga oʻtirgan ekan.

— Bogʻni bogʻbonga topshirib edim-u, lekin bogʻbon boqqa qaramay qoʻyibdi, — debdi qizning otasi podshoga.

— Bogʻbon uni parvarish qilar edi-yu, boqqa oʻgʻri oralabdi, — debdi vazir podshoga shama qilib. Bu soʻzni eshitgan podsho:

— Toʻgʻri, boqqa oʻgʻri oralab qoʻydi-yu, ammo hech narsaga tegmay, bargini ham uzmay chiqib ketdi, — debdi va butun boʻlgan ishlarni chol bilan vazirga aytib berib, ulardan uzr soʻrabdi. Shu kuniyoq vazir uyiga borib xotinidan uzr soʻrabdi. Vazir bilan uning sevikli xotini davri-davron surib, murodi maqsadlariga yetishibdi.