Podsho bilan vazir

Kunlardan bir kuni podsho bilan vazir yoʻlda ketishayotgan ekan. Yoʻl chetida bir keksa chol juda qarib, bukchayib qolganiga qaramay, qoʻsh haydab yurgan ekan.

Podsho bilan vazir unga yaqinlashib qolganlarida otlarini toʻxtatibdilar. Podsho cholga:

— Hormang, bobo, yoshligingizda gʻamingizni yemagan ekansiz-da, — debdi.

— Bor boʻling. Yoshligimizda gʻamimizni yegan edik, ammo taratdim, — deb javob beribdi. Podsho yana soʻrabdi:

— Ikkingiz uch boʻlganiga qancha boʻldi?

— Ikkim uch boʻlganiga olti-etti yil boʻldi, — debdi chol.

— Unday boʻlsa, men sizga bitta gʻoz yuboraman. Oʻzingiz patini tozalab olarsiz, — debdi podsho.

— Xoʻp, mayli. Kutaman, — debdi chol.

Shundan keyin podsho bilan vazir oʻz yoʻllarida davom etishibdi. Yoʻlda vazir:

— Men sizni chol bilan qilgan suhbatingizni oʻylayapman, — debdi.

Podsho:

— Sen mening vazirim boʻla turib, bir qoʻshchi cholchalik ham boʻlolmabsan-da, — debdi.

Vazir koʻp oʻylab, bu jumboqni bilolmay, boshi qotibdi. «Birorta keksaroq odamni topsam, balki aytib berar», deb oʻylabdi. Vazir koʻp axtarib, oxiri bir xaroba uyda yashayotgan qari cholni topibdi. U 90 yoshga kirgan ekan. Vazir cholning ahvolini soʻrab, kelishdan maqsadi nima ekanligini aytibdi. Podsho bilan chol oʻrtasidagi suhbatni aytib beribdi. Shunda chol:

— «Men gʻamimni yegan edim, lekin hammasini taratdim», deganining maʼnosi uch-toʻrt qizlarim bor edi, hammasini kuyovga chiqardim degani. «Ikkim uch boʻlganiga olti-etti yil boʻldi», deb javob berganida, u ikki oyogʻi ishdan chiqib, olti-etti yildan beri hassa tutayotganini aytgan. «Bir gʻoz yuboraman, patini oʻzingiz tozalab olarsiz», deganining maʼnosini aytmayman, kimdan soʻrasang soʻray ber, — debdi.

Vazir noiloj yana oʻsha cholni axtarib topibdi. Undan podshoning gʻoz haqida aytgan gaplarining maʼnosini soʻrabdi. Shunda haligi chol:

— Bu gapning maʼnosini bilmoqchi boʻlsang, men bilan birga borib, podsho yonida eshitasan, — debdi. Shunda vazir podshodan uyalishini, uni izza qilishidan qoʻrqishini aytibdi.

— Agar sen uyalsang, qiyofangni oʻzgartirgin. Men senga dehqonlar usti boshini beraman, uni kiyib men kabi bir dehqonga aylanib qolasan. Shunda seni podsho tanimaydi, — debdi chol.

Vazir darrov dehqon libosini kiyib, chol bilan birga podsho huzuriga kelibdi. Chol vazirni koʻrsatib podshoga shunday debdi:

— Qanday behimmat podshosiz. Menga yaxshi gʻoz vaʼda qilib, mana shu oriq gʻozni yuboribsiz.

Shunda podsho kula-kula cholga bir hamyon oltin beribdi. Podshoning odamlari esa borib, uning yerlarini chopib beribdilar.