Podsho bilan chumoli

Bir podsho boʻlgan ekan. U oʻzini eng aqlli, farosatli va soʻzga chechan, deb hisoblar ekan. Kunlarning birida shu podsho bir necha ming kishilik lashkari bilan shikorga chiqmoqchi boʻlibdi. U qurt-qumursqa, chumoli va hamma hasharotlarga xabar yuborib, oʻn kungacha yer yuziga chiqmaslikka buyruq beribdi. Chunki bu jonivorlar podsho askarlari otlarining tuyoqlari ostida yanchilib ketishlari mumkin edi. Bu xabarni eshitgan chumolilar yoʻlda podshoni poylab, uni oʻz inlarida mehmon qilmoqchi boʻlishibdi. Podsho sayohatga ketayotib, shahar tashqarisidagi katta yoʻl ustida turgan bir nechta chumolilarga duch kelibdi.

— Bu nima gap? — deb soʻrabdi podsho chumolilarning podshosidan.

— Shohimiz bir kecha biz bilan mehmon boʻlsinlar, shuning uchun biz qullari yoʻllariga peshvoz chiqib turibmiz, — debdi chumolilarning podshosi. Podsho esa chumolilarni masxara qilib kulibdi va shunday debdi:

— Toza ahmoq ekansan-ku, biz-ku mehmon boʻlamiz, lekin shuncha odam bilan otlarni yemoq-ichmogʻiga boshingni qotirib koʻrdingmi? — debdi.

— Oʻylab koʻrdik, taqsir, sizlarni bemalol mehmon qilishga kuchimiz yetadi, — deb javob qaytaribdi chumolilar podshosi. Bu gapni eshitgan podshoning achchigʻi kelib, shunday debdi:

— Rizqinglarni Xudoyim berar desang, gapingga ishonardim, senlar mehnating bilan bizni toʻygʻizarmidinglar, qani koʻraylikchi, — debdi-da, askarlari bilan chumolilarning uyiga mehmon boʻlishga rozi boʻlibdi. Chumolilar podshosi hamma chumolilarga bir donadan guruch, bir donadan sholi, bir donadan beda guli keltirishni buyuribdi. Chumolilar birozdan keyin biram koʻp don uyib tashlabdilarki, asti qoʻyavering. Podsho hayron qolibdi. Chumolilar yiqqan donlarning yarmini askarlar bilan otlar bir kecha-kunduzda yeb tamom qilolmabdilar. Podsho esa shu chumolilarning donidan olib, yoʻlga tushibdi. U chumolilarga mensimay qilgan muomalasidan uyalib qolibdi. Podsho orqasiga qaytib, chumoli podsho oldiga kelib:

— Hoy chumoli, nega boshing katta? — deb soʻrabdi. Biz chumolilar koʻrganimizni boshimizga, terganimizni uyimizga toʻplaymiz, shuning uchun boshimiz ham, uyimiz ham katta, — deb javob beribdi chumolilarning podshosi. Podsho yana savol beribdi:

— Unday boʻlsa, nega beling ingichka, — debdi. Chumoli aytibdi:

— Mehnat qilish uchun belimizni mahkam bogʻlaganmiz, shuning uchun belimiz ingichka.

— Xoʻp yaxshi, — debdi podsho, — yana ayt-chi, nega quyruq tarafing yoʻgʻon, — deb soʻrabdi. Chumolilar podshosi javob beribdi:

— Bizga ota-bobolarimiz quldek ishlab, boydek yegin, deb oʻrgatgan, mehnatimizga va topganimizga yarasha qornimiz ham bor, taqsir, — debdi. Tekinxoʻr shoh, mehnatsevar chumolidan yengilib, yana yoʻliga ravona boʻlib ketgan ekan.