Oyjamol bilan kal
Bir bor ekan, bir yoʻq ekan, qadim zamonda bir podsho boʻlgan ekan. Podshoning juda ham chiroyli, dunyoda tengi yoʻq Oyjamol degan qizi bor ekan. Kundan kun, oydan oy oʻtib, Oyjamol voyaga yetibdi, koʻp yerlardan sovchilar kela boshlabdi.
Oyjamol kelgan sovchining har biriga: «Bir shart qoʻyaman, uni kimda-kim bajarsa, oʻsha kundan boshlab, men uniki. Agar shartimni bajara olmasa, shu zahotiyoq uning kallasi ketadi», deb shart qoʻyibdi.
Qizning sharti qanchalik ogʻir boʻmasin, baribir turli mamlakatlardan «baxtimizni sinab koʻramiz», deb podshovachchalar kelib, hammasi Oyjamol aytgan jumboqni yecha olmay boshlari tanalaridan judo boʻlaveribdi. Podsholikning uzoq bir chetida bir podachi kal yashar ekan. U ham Oyjamolning shartlarini eshitib qolib, «baxtimni bir sinab koʻray», deb shaharga kelibdi. Koʻrgan kishi: «Shu podsho qizining shartini bajara olarmidi, bekorga ahmoq boʻlib yuribdi-da», deb mazax qilib kular emish. Kal yoʻl yurib, yoʻl yursa ham moʻl yurib, podshoning saroyiga yetib kelibdi. Darvozabon — soqchilar kalning yoʻlini toʻsib:
— Hoy kal, qayoqqa? — deb soʻrashibdi.
—Podshoning qizi Oyjamolning shartini bajarib, uni xotinlikka olishga keldim, — debdi kal qorovullardan tap tortmay.
— Malikaning shartini bajarish senga yoʻl boʻlsin. Manman degan shahzodalar kelib bajara olmadi-yu, allaqayoqda changda belanib yotgan sen bajara olarmiding, — deyishibdi qorovullar.
— Qoʻyib yuboringlar, men ham baxtimni bir sinab koʻrayin, — debdi kal.
Oxiri boʻlmabdi, qorovullar kalni ichkariga kiritib yuboribdilar. Kal saroyga kirib, undagi boyliklarni, devorlardagi bezaklarni koʻrib, oldiniga oʻzini yoʻqotib qoʻyibdi, keyin oʻzini bosib olib, toʻppa-toʻgʻri Oyjamolning oldiga kirib:
— Siz bilan shartda bellashgani keldim, — debdi. Oyjamol xoxolab kulib turib:
— Oʻlging kelib, ajal haydab kelgan ekan, mayli men roziman, — debdi.
«Koʻramiz, — debdi kal ichida, — kim-kimni oʻldirar yekan».
Oyjamol kalga, oʻtir deb, gilamni koʻrsatibdi. Kal koʻrsatilgan joyga borib, choʻkkalab oʻtirib olibdi.
Oyjamol oʻzining beshta topishmoqdan iborat shartini ayta boshlabdi.
Oyjamol:
— Uzun-uzun hamyon, undan uzun hamyon, uni toping dilbarim? — debdi.
Kal:
— Uzun-uzun hamyon — tutun alanga emasmi, undan uzun hamyon — bulut emasmi? Topdimmi, dilbarim, topmadimmi, dilbarim? — deb javob beribdi.
Oyjamol:
— Topdingiz! Ikkinchi shartim bu turur: Qamish uchi qaltiroq, igna uchi yaltiroq, buni toping, dilbarim? — debdi.
Kal:
—Qamish uchi qaltiroq — shamol aning emasmi, Igna uchi yaltiroq —chiroq aning emasmi? Topdimmi, dilbarim, topmadimmi, dilbarim? — debdi. Oyjamol:
— Topdingiz! Uchinchi shartim bu turur: Takur-tukur takrabo, ichi toʻla mehribo, uni toping dilbarim? — debdi. Kal:
— Takur-tukur takrabo — beshik aning emasmi, Ichi toʻla mehribo — bola aning emasmi? Topdimmi, dilbarim, topmadimmi, dilbarim? — debdi.
Oyjamol:
—Topdingiz! Toʻrtinchi shartim bu turur: Sassiq koʻlda it hurar, uni toping dilbarim? — debdi. Kal.
— Sassiq koʻlda it hurar — baqa akang emasmi? Topdimmi, dilbarim, topmadimmi, dilbarim? — debdi. Oyjamol:
— Topdingiz! Beshinchi shartim bu turur: Togʻning uchi toʻqirchoq, buni toping dilbarim? — debdi. Kal:
— Togʻning uchi toʻqirchoq — kal akang emasmi? Topdimmi, dilbarim, topmadimmi, dilbarim? — debdi. Oyjamol:
— Topdingiz! Shartlarimni toʻla bajardingiz. Endi men sizniki, qayerga desangiz oʻsha yerga ketaveramai, — debdi.
Shunday qilib, podachi kal Oyjamolning hamma topishmoqlarini topib, unga erishibdi. Podsho elu yurtda gap boʻlishidan qoʻrqib, qirq kecha-yu qirq kunduz toʻy-tomosha qilib, qizini podachi kalga nikohlab beribdi.
Toʻydan keyin kal Oyjamolni olib oʻz joyiga qaytib, podasini boqib, shodu xurramlikda murod-maqsadiga yetibdi.
