Koʻrpangga qarab oyoq uzat

Juda qadim zamonda, podsholarning qahru gʻazabi oshib-toshgan kezlarda bir gʻarib ona bilan qizi kichkinagina yertoʻlada yashar ekanlar. Ular odamlarning yumushini qilib kun koʻrishar ekan.

Kunlardan bir kuni gʻaribgina, juldur kiyimli, yotar yeri qora yer boʻlgan bir yigit xonning kichkina qizini koʻrib, shu qizga oshiq boʻlib qolibdi. Bu yigit choʻponlarning ovqatini tashib yurar ekan, lekin xonning qiziga oshiq boʻlgandan keyin, qiladigan ishini unutib, xonning chorbogʻi yonidan ketmaydigan boʻlib qolibdi.

Xonning qizi koʻrinavermabdi, ammo bir kuni ona bilan qiz bechoralar gʻaribgina yigitni koʻrib qolishibdi. Ona undan:

— Bolam, nima kilib yuribsan? Kiyim-boshingni yuvib beraymi? — deb soʻrabdi.

— Yoʻq, men xonning qizini koʻrmoqchiman, — debdi yigit.

— Uni koʻrib nima qilasan, u seni pisand qilmaydi. Yaxshisi biz bilan birga boʻl, birdan ikki yaxshi, ikkidan uch yaxshi, ust-boshingni tozalaymiz, — debdi qizning rahmi kelib.

— Men xonning qiziga oshiqman, — debdi yigit.

— Ey, yigit, — debdi qiz, — koʻrpangga qarab oyoq uzat. U — xonning qizi, sen esa yetim bolasan. U qizning husni kiyim-boshida, yuziga surtgan upasi bilan qoshiga surtkan surmasida, qoʻlidagi xinasi bilan koʻzingga chiroyli koʻrinibdi-da. Es-hushingni yigʻib, uning rang-atvoriga yana bir qara, qani nimasi yaxshi ekan?

Yigit qizning gapidan taʼsirlanib, ularga qoʻshilibdi. Bular uch kishi boʻlib xonning qizi yashaydigan saroy oldidan oʻtayotsalar, xonning qizi ularni chaqirib:

— Hoy, odamlar, menga argʻimchoq qurib bersanglar, bir tangadan beraman, — debdi. Uchalasi darrov argʻimchoq qurishibdi. Xonning qizi ularga bir tangadan beribdi va gʻarib qizga:

— Agar mening argʻimchogʻimga pot bersang, yana bir tanga beraman, — debdi. Gʻarib qiz:

— Menga bir eski koʻylagingni bersang, yaxshi pot beraman, — debdi.

Xonning qizi rozi boʻlibdi. Gʻarib qiz xon qizi bergan koʻylakni kiyib, sochlarini toʻgʻrilab, xonning qiziga:

— Endi bir roʻmoling boʻlsa ber, qani men qanday qiz boʻlar ekanman, — debdi.

Xonning qizi oʻzining kiyimlaridan bir qatorini gʻarib qizga beribdi. Gʻarib qiz kiyinib, onasi bilan haligi bechora yigitning oldiga chiqqan ekan, xonning qizi uning yonida past boʻlib qolibdi, bechora yigit oʻzicha, “hamma narsa bu yerda ekan, kishini kiyim-bosh chiroyli qilar ekan-da”, deb oʻylab qolibdi.

Uylariga kelgach, qiz yigitdan soʻrabdi:

— Xonning qizi qanday ekan? Yigit kulibdi-da:

— “Oldingdan oqqan suvning qadri yoʻq” deganlari shu ekan-da, sen uning yonida ming bor chiroyli ekansan, debdi.

— Ha biz gʻaribmiz, mehnat qilib kamolga yetganmiz, pardoz-andozni bilmaymiz. Ular esa mehnatni bilmaydi, kiyimlarini ham boshqalar kiygizib qoʻyadi. Shuning uchun ular goʻzal koʻrinadi, lekin goʻzallik kiyimda, husnda boʻlmaydi, mehnatda, rostgoʻylik va odamgarchilikda boʻladi.

Bechora yigit qizning aqliga, ishchanligiga ofarin aytib, ular bilan butunlay yashab qolibdi.