Kanizak bilan podsho

Podshoning qirqta xotini bor ekan. Ularning ichida Sarvigul degani juda chiroyli ekan. Uni podsho hamma xotinlaridan koʻproq sevar ekan. Kunlarning birida malika oʻzining ismi goʻzalligiga mos emasligi toʻgʻrisida podshoga shikoyat qilibdi. Shunda podsho: «Agar bundan keyin kimki malikani Sarvigul deb atasa, tilini kesib, ogʻziga qoʻrgʻoshin quyaman», deb farmon chiqaribdi.

Ittifoqo, farmon chiqqan kuni Sarvigul bogʻda sayr qilib yurar ekan. Uni uyqu bosibdi. Gullar orasiga qoʻyilgan soʻrida yotib uxlabdi. Bir qancha vaqtdan keyin uygʻotmoqchi boʻlganlarida malikaning qazo qilganligi maʼlum boʻlibdi. Kanizlarni qaygʻu bosibdi. Bu xabar saroydagi kishilarga ham tez vaqt ichida maʼlum boʻlibdi. Ammo, bu xabarni podshoga yetkazish eng ogʻir, mushkul ish ekan. Chunki, birinchidan, malikaga yangi nom qoʻyilguncha yoʻq, ikkinchidan, avvalgi ismini aytib xabar qilingan taqdirda podsho oʻz farmoniga muvofiq xabar bergan kishini jazolashi turgan gap ekan. Podshoga maʼlum qilinmabdi. Lekin, oʻlikning yota berishi mumkin emas-ku. Buning ustiga, oʻz vaqtida xabar berilmagani uchun saroydagi kishilar yana jazolanishi mumkin. Saroy kishilari bu mushkul ishdan qutulish yoʻlini qidira boshlabdilar. Shu paytda, kanizaklardan biri dadil ovoz bilan:

— Men borib xabar qilaman, — debdi. Boshqalar masxara qilib:

— Shuncha aqli rasolar turganda, senga chikora, oʻlging kelyaptimi, — deyishibdi.

— Mayli, — debdi kanizak va chopib, podsho yoniga kelibdi. Podsho taxtda oʻtirgan ekan. Qiz eshikka yaqinlashib, eshik tirqishidan astagina ovoz bilan bir misra sheʼr oʻqibdi:

Sarvigulning soyasida soʻldi gul, netmoq kerak?

Podsho bu misrani eshitgach, gʻam ostida qolib javob beribdi:

Bargidan tobut yasab, guldin kafan etmoq kerak.

Mushkul ish hal boʻlibdi. Sarvigulni koʻmibdilar, keyin podsho shu xabarni yetkazgan kanizakni huzuriga chaqirtiribdi. Kanizak podsho qarshisida bosh egib turar ekan.

Podsho:

— Malikaning oʻlimi haqidagi xabarni menga sen yetkazdingmi? — deb soʻrabdi.

— Shunday, podshohi olam! —debdi kanizak. Podsho:

— Bu ishing uchun senga davlatimning yarmini berdim, — debdi.

— Marhamatlari uchun tashakkur, — debdi qiz, — men ham oʻz davlatimning yarmiga sizni sherik qildim, boʻlmasa.

Podshoning jahli chiqibdi.

— Sen kimning qarshisida turgʻaningni unutma! Men mamlakat shohiman, davlatning barchasi menda! Sen qul qizda davlat nima qilsin, ey beaql maxluq!..

— Afv etsinlar, podshohi olam, — debdi qiz, — davlatingizning hammasini bersangiz ham uni oʻz aql-idrokimning yarmiga teng koʻrmayman!

Kanizakning bu javobidan podsho indayolmay, mot boʻlib yerga qarabdi.