Hunardan unar

Burungi zamonda bir podshoh bor ekan. Bir kuni u bir kambagʻalning qizini olmoqchi boʻlib, sovchi yuboribdi. Sovchilar kelib podshohning soʻzini qizga aytishibdi. Qiz sovchilarga:

— Podshohga borib aytinglar, olmoqchi boʻlsa, men ham roziman. Lekin podshoh bir hunar bilsagina tegaman, bilmasa oʻrgansin, — debdi.

Sovchilar podshoning oldiga kelib qizning shartini aytishibdi.

Podshoh bu gapni eshitib avval achchigʻi kelibdi, soʻng oʻylanib turib, qizning gapi taʼsir qilibdi: “Podsholigim hunar emas ekan-da. Xayr, hunar ham oʻrganay” deb, oʻz oʻrniga vazirini qoldirib, hunar axtarib chiqib ketibdi. Hamma hunarlarni koʻrib, gilamchilik maʼqul boʻlibdi. Gilam toʻqiydigan bir yaxshi ustani topib, shunga shogird tushibdi. Uch yil-u uch oy deganda gilam toʻqishni oʻrganibdi. Bir gilam toʻqib qizning uyiga yuboribdi. “Hunar oʻrgandik, shartini bajardik”, debdi. Qiz:

— Podshoh shartni bajargan boʻlsa, men ham soʻzimda turibman, endi tegaman, — debdi.

Podshoh toʻy-tomosha qilib qizni olibdi, xotinidan koʻngli toʻlib, podshohligini qilib yuraveribdi.

Kunlardan bir kun shu podshoh mamlakatidagi elning savdogarlari, katta-katta boylaridan bir qancha kishi yoʻq boʻlibdi. Bu xabar podshohga yetibdi. Qancha amaldorlar axtarib, boylarning daragini topmabdi. Podshoh “Bularni oʻzim axtarayin, shaharda bir sir borga oʻxshaydi, buni bilmasam boʻlmaydi”, deb podshohlik kiyimlarini yechib, boshqa kiyimlar kiyib, odam tanimaydigan boʻlib, kechasi xalq yotgandan keyin shaharni aylanmoqchi boʻlib chiqib ketibdi. Aylanib yursa, uzoqdan bir chiroq koʻrinibdi. Podshoh toʻgʻri shu chiroq koʻringan joyga borsa, bir oshxona. Oshxonaning ichida koʻp odam ovqat yeb oʻtiribdi. Eshikni ochib qarashi bilan oshxona egasining koʻzi podshohga tushibdi va:

— Nima ishingiz bor?— deb shohdan soʻrabdi. Podshoh:

— Qornim och, ovqat yemoqchiman, — debdi. Oshxona egasi:

— Qani ichkari kiring, toʻrga oʻting, — deb podshohni ichkari uyga olib kiribdi. Podshoh toʻrga oʻtayotib yertoʻlada tushib ketibdi.

Qarasa, roʻparasida bir odam turibdi. U odam podshohning qoʻlidan tutib, ichkari uyga olib kiribdi. Uyda odam juda koʻp ekan. Podshoh qoʻrqib indamay turgan ekan. Bir kishi oʻtirgan yeridan turib, qoʻliga katta pichoqni ushlab “Qani, hozir navbat kimniki?” deb toʻgʻri podshohning oldiga kelib, uni soʻymoqchi boʻlibdi. Birovi kelib kallasidan ushlabdi. Podshoh esidan adashib, xayoli qochibdi. Soʻymoqchi boʻlganlarga:

— Sizlar kimsizlar, sizga jon kerakmi, mol kerakmi, pul kerakmi?— debdi. Ular:

— Bizga jondan boshqa bari kerak, u boʻlmasa jon kerak, hozir sening kallang kerak, — deyishibdi. Podshoh:

— Pul, mol topib bersam boʻladimi? —debdi. Ular:

— Boʻladi, — deyishibdi. Podshoh:

— Unday boʻlsa, bir hunar koʻrsataman, mening aytganimni qilasizlar. Men bir gilam toʻqib beraman, shuni podshohga olib borsanglar ming tilla beradi, — debdi. Ular:

— Qani, hunaringni koʻraylik, — deyishibdi. Podshoh u kerak, bu kerak deb gilam toʻqish uchun kerakli narsalarni aytibdi. Haligi odamlar bozorga borib podshohning aytgan narsalarini olib kelishibdi. Podshoh ipakdan bir gilam toʻqib:

— Mana bu gilamni podshohga olib boringlar. Podshoh sizga ming tilla beradi, — debdi.

Haligi odamlar gilamni koʻtarib podshoh saroyiga olib borishibdi. Saroydan bir mahram chiqib, gilamni ichkariga olib kirib, kimga berishini bilmay, vazir bilan maslahatlashibdi. Bular podshohni yoʻqotib hayron boʻlib yurgan ekanlar. Gilamni podshohning xotiniga koʻrsatibdilar. Xotini oʻzining eri toʻqigan gilam ekanini tanib, gilam keltirgan odamlarga ming tilla berib yuborib, orqasidan odam qoʻyibdi. Oʻgʻri tillalarni olib, suyunib toʻgʻri oshxonaga kirib boribdi. Orqasidan poylab kelgan odam vazirga xabar beribdi. Vazir bir qancha askarlarini olib kelib, oshxonani oʻrab, ichkariga kirib podshohni topibdi. Podshoh qoʻlga tushgan odamlarning barchasini ozod qilibdi. Odam oʻgʻrilarning qoʻlini bogʻlab, askariga haydatib, saroyga kelibdi. Ularning hammasini dorga ostiribdi.