Hasadgoʻylik

Bir bor ekan, bir yoʻq ekan, bitta aka-uka bor ekan. Akasi ukasini hech koʻrolmas ekan. Ikkovlari ham egar yasab sotishar ekan. Akasi kuniga juda koʻp egar yasar ekan-u, lekin ishlab topgan pulini hech barakasi boʻlmas ekan. Ukasi esa bir kunda bitta egar yasar ekan-u, lekin oʻziga toʻq yashar ekan. Bu esa akasiga doim alam qilib kelarkan. Bir kuni u ukasini bir boplamoqchi boʻlibdi.

Ukasi tomga egarlarini yoyib qoʻysa, u yoʻqligida akasi kelib hamma egarlariga oʻt qoʻyib yuboribdi. Ukasi hayron boʻlibdi-yu, lekin indamabdi. Tomdagi egarlarning kulini yigʻishtirib, qopga solibdi va bozorga olib boribdi. Bozordagilar uning egar sotishini bilishar ekan. Eshakning ustiga qopni yuklab olgan ekan, bitta xaridor kelib:

— Qopdagi egaringni sotasanmi? — deb soʻrabdi.

— Egarni sotaman-u, lekin qopni yerga qoʻysam, kul boʻlib qolsa, xunini toʻlaysanmi? — debdi u.

— Darrov kul boʻlib qolarmidi, yerga qoʻyaver, — debdi xaridor.

— Endi, bilib boʻlmaydi-da, — debdi va qopni eshakning ustidan olib yerga qoʻyibdi. Ichini ochib qarasa, toʻla kul emish.

— Endi xunini toʻlaysan, — deb turib olibdi.

U kishi noiloj pulini toʻlashga majbur boʻlibdi. Kechqurun uyida oʻtirsa, akasi kelib qolibdi. U akasiga kulni ham pulga aylantirib kelganini aytibdi.

Akasi oʻylab-oʻylab sigirini oʻldirmoqchi boʻlibdi. Bir kuni ukasi uyida yoʻqligini poylab borib, sigirini oʻldirib kelibdi. Ukasi qarasa, sigiri oʻlib yotganmish. Sigirni eshak aravaga solib, bozorga olib boribdi. Dallol:

— Mol necha pul turadi? Pastga tushiring, — debdi.

— Tushirmayman. Tushirsam, oʻlib qolsa, xunini toʻlaysizmi? — debdi ukasi.

— Darrov oʻlib qolarmidi, tushiravering, — debdi dallol. U molni aravadan tushiribdi, qarasa, oʻlib yotgan emish.

— Molimning xunini toʻlaysan, — deb turib olibdi. Dallol noiloj molning xunini toʻlashga majbur boʻlibdi. Oʻsha kuni kechki payt yana akasi kelibdi. U akasiga:

— Mana aka, men baribir bechora boʻlmayman. Oʻlik molni ham pul qilib keldim, — debdi.

Akasi buni koʻrib hayron boʻlibdi. Shunday qilib, akasi ukasini koʻrolmay oʻtibdi. Ukasi esa doim oʻziga toʻq, yaxshi hayot kechiraveribdi.