Choʻpon yigit bilan boy
Bir bor ekan, bir yoʻq ekan, qadim zamonda bir boshpanasiz choʻpon bor ekan. U juda qashshoq va kimsasiz ekan. Lekin choʻpon juda mehnatkash ekan, doimo odamlarning ogʻirini yengil qilib, qoʻlidan kelgan yordamini ayamas ekan. Choʻpon taqdir bir kun kelib unga kulib boqishiga umid qilib yurar ekan.
Bir kuni choʻpon yaylovda qoʻy boqib yurganida bir nuroniy chol kelib, undan bir burda non soʻrabdi. Yigit oʻzining ozgina nonini chol bilan baham koʻribdi. Chol rahmat aytib, choʻponga bitta nay beribdi va:
— Oʻgʻlim, sen mehribon, qoʻli ochiq yigit ekansan. Bu nay — seniki. U — sehrli. Chalganingda sen hamma tashvishu gʻamlaringni unutasan. Uning kuyi senga shodlik va baxtiyorlik olib keladi, — debdi va koʻzdan gʻoyib boʻlibdi.
Shu-shu yigitga bu nay ovunchoq boʻlib qolibdi.
Qishloqda dongʻi ketgan bir boy yashar ekan. Uning hamma narsasi yetarli ekanu, lekin sogʻligʻining mazasi yoʻq ekan. Uning kasaliga hech kim shifo topolmas ekan. Boy kechalari alaxsirab uxlolmay chiqar ekan.
Bir kuni kechasi boy uzoqdan nay ovozini eshitib, unga mahliyo boʻlib qolibdi. Oʻzi ham sezmay, asta-sekin shu ovoz kelgan tomonga qarab ketaveribdi. Yurib-yurib bir qorongʻi kulbaga kelib qolibdi, nay ovozi oʻsha yerdan eshitilayotgan ekan. Kirib qarasa, bir yigit nay chalib oʻtirgan emish. Boy yigitga qarab:
— Ey yigit, sening kuying menga juda ham yoqdi, goʻyo sogʻayib ketgandek boʻldim. Men anchadan beri kasal edim, hech kim dardimga shifo topgan emas edi. Men butunlay sogʻayib ketishni istayman. Sen meni shunchalik turib yurishimga, oʻzimni yaxshi his qilishimga yordam berding. Bundan keyin yanada sogʻayib ketishim uchun nima qilishim kerak? — deb maslahat soʻrabdi.
— Ey boy ota, dardingizning daʼvosi oson. Mening aytganlarimni bajarsangiz, tuzalib ketasiz. Siz davlatingizni aslo kambagʻal-qashshoqlardan ayamang, yetim-esirlarning boshini silang. Odamlardan yaxshiligingizni hech ayamang. Shunda siz butunlay sogʻayib ketasiz, — debdi choʻpon.
Boy ancha xasis ekan. Shuning uchun yigitning aytgan gaplari unga hecham yoqmabdi. Lekin butunlay sogʻayib ketmasa yoki kasal boʻlib yotib qolsa, hamma boyligi qolib ketishini oʻylab, yana ikkilanib qolibdi. Oxiri yigitning aytganlarini qilishga rozi boʻlibdi. Qlshloqdagi kambagʻal-qashshoqlarni yigʻib katta ziyofat qilib beribdi. Ularga narsalar ham ulashibdi. Qishloqdagi barcha kambagʻallar xursand boʻlib, boyga «uzoq umr, sogʻliq, davlati bundan ham koʻp boʻlishini» istab, haqqiga duo qilib, uy-uylariga tarqalibdilar.
Shu-shu boy darddan butunlay xalos boʻlib, hech narsa koʻrmagandek boʻlib ketibdi. Boy yigitning aqlliligiga qoyil qolib, oʻzining yakka-yu yagona sohibjamol qizini uch kecha-yu uch kunduz toʻy qilib choʻponga beribdi.
